سابقه ستم و تعدّى در او موجود است توفيق رهيابى به مقام انسان كامل را ندارد و سعادت نيل به درجهء رسالت و رهبرى دينى جامعه را نخواهد داشت :
. . . لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
16 ،
اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ
. 17
اكنون بايد ديد طبرى وحى و رسالت را چگونه ترسيم مىكند و راه نفوذ وهم و خيال و وسوسه را به مقام امن وحى چگونه بازمىدارد و صحنهء نزول وحى را چطور مورد تهاجم شيطان مىداند ، و خلاصه ، سابقهء برخى از انبياء را با وثنيّت به چه حال تبيين مىنمايد .
در ذيل آيهء :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ ، فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
18 چنين نقل مىكند : پيامبر اكرم ( ص ) در يكى از محافل پرجمعيت قريش نشسته بود و آرزو مىكرد چيزى از جانب خدا بر او نازل نشود كه مايهء تنفّر و رنجش آنان گردد . در اينحال ، سورهء
وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ، ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى
، 19 نازل شد و پيامبر ( ص ) آن را قرائت نمود .
وقتى به آيهء
أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى
20 رسيد ، شيطان دو كلمهء ( تلك الغرانقة العلى ، و ان شفاعتهنّ لترجى ) را بر او القاء كرد و پيامبر ( ص ) آنها را خواند سپس سوره را بپايان رسانيد و در آخر سوره سجده كرد و همهء حاضران نيز سجده كردند و وليد بن مغيره كه در اثر سالمندى توان سجده را نداشت ، خاك را به پيشانى خود رساند و بر آن سجده نمود . و همگان به آنچه پيامبر ( ص ) تكلم كرد خوشحال شدند و گفتند . . .
آلههء ما براى ما نزد خدا شفاعت مىنمايند . . .
به همين مضمون نقلهاى فراوانى دارد ، سپس مىگويد : اين سهو پيامبر ( ص ) سانحهء سنگينى براى آن حضرت تلقّى شد و خداوند براى تسليت وى آيهء
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ . . .
را نازل فرمود .
خلاصه آنچه از طبرى در اين زمينه استفاده مىشود اين است :
1 - امكان سهو پيامبر در متن پيامى كه از خدا دريافت مىنمايد ، قهرا امكان سهو در مسائل ديگر اعم از عبادت و غير آن بلامانع خواهد بود ، گرچه نمىتوان از سهو در مسائل ديگر امكان سهو در اصل پيام الهى را اثبات كرد .
2 - سهو در اصل پيام الهى ، اختصاص به بعضى از انبياء ندارد بلكه هيچ پيامبرى بدون سهو در متن پيام الهى نخواهد بود ، زيرا آيهء ياد شده به منظور تسليت پيامبر اكرم