ديگران ايمن بگذرند . طبيعى است كه جلوس بر اين كرسى رفيع ، شأن هر ناپخته سرى نيست .
3 . اختلاف فهمها و برداشتها : با مراجعه به متون تفسيرى و كتب گوناگونى كه فرق گوناگون كلامى ، فلسفى ، عرفانى ، فقهى ، حديثى در جامعه اسلامى ، ملاحظه مىشود كه يك اختلاف دامن گسترى پيرامون فهم قرآن و تفسير آن وجود دارد . هر يك از ارباب مذاهب ، آيات قرآن را از منظر تفكر فرقهاى خويش مىنگرد و براى اثبات دعاوى فكرى خود به آياتى استناد مىجويد كه آن برداشت مطرود ديگران است . گاه مخالفان فكرى آن گروه همان آيه را در راستاى تبيين انديشه خويش مىبيند . ظاهريان و اهل حديث آيات قرآن را منحصرا در همان افادهء ظاهريشان معنا مىكنند ، در حالى كه عقل گرايان و اهل تأويل و متصوفان همان آيات را بر يك سلسله مقاصد باطنى حمل مىكنند . فلاسفه آياتى را در راستاى انديشههاى فلسفى خويش مىشناسند كه فقيهان اين گونه استشهاد جويى را بىربط تلقى مىكنند ، و . . .
نقد :
اين تفاوت برداشتها در اثر اسباب و عوامل مختلفى است .
پارهاى از اين اختلافات ناشى از تفاوتهاى فكرى خود مردم و خصوصيات قرآن است . قرآن براى همه مردم است با همه انديشهها و ذهنيتها و استعدادهاى گوناگونى كه دارند . در عين حال معارف قرآن برخى محكم است و برخى متشابه ، ظاهرى دارد و باطنى ، ناسخى و منسوخى . بنابر اين دسترسى مردم نسبت به مراتب متعدد معنايى قرآن گونه گون خواهد شد . از سوى ديگر برخى از اين اختلافات به خاطر ناآگاهى از معيارها و روشهاى درست فهم كتاب خداست كه مىبايست نسبت به آن هشيار بود . مسلمانان پس از محروم ماندن از عترت پيامبر كه ترجمان قرآن و آموزگار روش فهم مضبوط كتاب آسمانى بودند ، هر يك با استناد به دانش محدود خويش روشى خاص را در فهم دين برگزيدند . اين سليقههاى شخصى و استحسانات عقلى و دگم انديشىها ، در نهايت به افراط و تفريطهاى بسيارى در