رياست انجمن ياد شده به عهده ابىّ ابن كعب سپرده شد ، او املا مىكرد و ديگران مىنوشتند .
مأخذ و مرجع اين انجمن همان نسخه زيد بود كه براى ابو بكر نوشته شده بود و از مكتوبات خانه پيامبر بهره گرفته بود و در اين هنگام به نزد حفصه بود ، همچنان كه مكتوبات خانه پيامبر مأخذ مقابله بوده است .
هيئت ياد شده نسخههايى به عنوان الگو و شاخص ( امام ) به لهجهء عربى مروى از پيامبر اكرم ، استنساخ و به همراه معلمان و قاريانى به شهرهاى بزرگ اسلامى فرستاد . با فراهم شدن نسخ امام ، خليفه دستور داد كه هر مصحفى غير از اينها از ميان برود ، و تنها اين نسخهها توسط قاريان و كاتبان معروف تعليم گردد . بر همين اساس ، زيد بن ثابت به همراه يك نسخه مأمور تعليم قرآن در مدينه شد . عبد اللّه بن سائب با نسخهاى روانه مكه شد و مغيرة بن شهاب به شام و ابو عبد اللّه سلمى به كوفه و عامر بن عبد القيس به بصره اعزام گرديد .
به هر حال انگيزهاى كه عثمان دنبال مىكرد ، از ميان برداشتن قراآت گوناگون و اختلافات دامن گستر در جامعه اسلامى بود ، نه جمع قرآن . همانطور كه قرطبى « 1 » و زركشى و بسيارى از محققان ديگر بدان تصريح دارند :
و انما قصد جمعهم على القراءات الثابتة المعروفة عن النبى صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و الغاء ما ليس كذالك . . . « 2 »
هر چند اين تلاشهاى مجدّانه در خور تقدير بود ، اما تأمين كنندهء كامل هدف مورد نظر ( رفع اختلاف قرائت ) نگرديد . چه اينكه اين نسخهها نيز فاقد علائم تعيين كنندهء حروف مشابه مانند ( ب ، ت ، ث ، ع ، غ ، ط ، ظ ) از همديگر و حركات واژگان و حاوى برخى غلطهاى املايى مىبود . در نتيجه مبناى قرائت بار ديگر همان سماع
هامش
( 1 ) الجامع لاحكام القرآن 1 / 51 .
( 2 ) البرهان فى علوم القرآن ، بدر الدين زركشى 1 / 329 .