عمر بود . اما از آنجا كه در اين دوران ، مصاحف در بر دارنده تمام آيات و سور ، بسيار فراوان بود ، عمر آن را به عنوان ميراث شخصى خود به دخترش حفصه سپرد .
ممكن است در اينجا اين سؤال پيش آيد كه اگر متن قرآن به تمامى در عصر پيامبر نوشته شده بود چرا ابو بكر دستور داد كه زيد و عمر بر در مسجد بنشينند ، و از هيچ كس چيزى از قرآن نپذيرند ، مگر اينكه دو مرد بدان شهادت دهند ؟
اين روايت به فرض صحت ، حاكى از نهايت دقت و وسواس است و همانطور كه سخاوى در جمال القرّاء مىگويد ، مراد اين بود كه شهادت بدهند آن نوشته در حضور رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم نوشته شده است ، و يا به بيان ابو شامه غرض آن بوده كه چيزى تنها به اتكاى حفظ نوشته نشود ، مگر از روى عين آن چيزى كه در حضور پيامبر نوشته شده است . « 1 »
توحيد قراآت
ديديم كه در روزگار حضور پيامبر و نزول وحى ، برخى از صحابيان معروف و نويسندگان و قاريان قرآن ، نسخهاى از آيات قرآنى را براى خويش نيز بر مىداشتند .
پس از رسول اكرم نسخه زيد ، نه اولين و نه آخرين و نه منحصر به فرد ، بلكه يكى از نسخ مصحف شريف در كنار نسخههاى ديگر بزرگان صحابه همچون امير المؤمنين على عليه السّلام ، عبد اللّه بن مسعود ، ابىّ ابن كعب سيد القرّاء و . . . به شمار مىآمد . حكومت وقت هم هرگز نكوشيد تا نسخهء خويش ، يعنى مكتوب زيد را نسخه رسمى قرآن و باقى نسخهها را غير رسمى اعلام دارد . از اين روى كاتبان و صاحبان هر يك از اين مصاحف و قاريان به طور طبيعى به عنوان معلمان مناطق گوناگون كشور اسلامى شناخته شدند .
اما از آنجا كه خط و نگارش دوران نخستين تأليف قرآن بسيار ابتدايى و فاقد
هامش
( 1 ) اتقان ، ج 1 ، نوع 18 ، المرشد الوجيز ، ص 57 .