عوامل و انگيزههاى حفظ آيات قرآن
1 . قرآن قانون اساسى و اساس قانونى و كتاب علم و دانش و الگويى در رهبرى دين و دنياى مسلمانها به شمار مىآمد . از اين روى در ميان ايشان جايگاهى گرانمايه و مقامى بلند پايه داشت و همچون جان آن را عزيز مىداشتند و در گنجور ذهن خويش مىسپردند .
2 . قرآن عاليترين نشان فصاحت و بلاغت و شيواترين كلام « حفظ پذير » بود كه عرب تا كنون آن را ديده و دلباختهء آن شده بود . تازيان كه مردمى ادب دوست و شعر پرور بودند ، وقتى با قرآن مواجه شدند ، اسلوب نظم آهنگ ، بيان دلربا و بلنداى مفاهيم آن ناخودآگاه ضمير ايشان را شيفته و مبهوت خود ساخت . اين حقيقت آنسان جلوهگر شد كه حتى دشمنان سر سخت پيامبر كه از ترس تأثير قرآن در دلها ، مردم را از شنيدن آن باز مىداشتند ، خود نمىتوانستند از استماع آن دل بر گيرند . از اين روى شب هنگام پنهان از چشم همديگر ، مخفيانه به آواى روح بخش قرآن كه بر زبان رسول مكرم قرائت مىشد گوش مىسپردند ، و وقتى يكديگر را مىديدند به ملامت مىنشستند و تعهد مىسپردند كه ديگر چنين كارى تكرار نگردد . اما بار ديگر همان داستان تكرار مىشد ! برخى از نو مسلمانان پيش از آنكه محضر پيامبر اسلام را درك كنند ، مقدارى از قرآن را حفظ كرده بودند . زيد بن ثابت انصارى نوجوان بود كه وقتى نخستين بار خدمت پيامبر خدا رسيد هفده سوره را از حفظ داشت . فروة بن مسيك مرادى شاعر اشراف قبيله كندهء يمن ، اندكى از قرآن را از كاروانيان شنيده بود ، دلسپرده آن گرديد و به سال دهم هجرى خود را به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم رساند و پيوسته در مجلس آن حضرت حاضر مىشد و قرآن مىخواند . « 1 »
دانشمند بزرگ شيعه سيد مرتضى مىگويد : در زمان رسول خدا قرآن را درس مىخواندند و به حافظه مىسپردند ، و برخى صحابه مانند عبد الله بن مسعود و
هامش
( 1 ) سيره ابن هشام 4 / 228 .