ابىّ بن كعب چند نوبت قرآن را نزد پيامبر اكرم ختم كردند .
3 . حافظان قرآن در ميان مسلمانان و بويژه پيامبر خدا از جايگاهى رفيع و مقامى و الا برخوردار بودند . اين خود عامل بسيار مهمى در اهتمام مسلمانان به حفظ و به خاطر سپردن قرآن بود . پيامبر خدا فرمود : « اشراف امتى حملة القرآن و اصحاب الليل » . نيز از آن حضرت مروى است كه : بهترين عبادت امت من ، قرائت قرآن است . « 1 » همچنان كه در رفتار نيز اين سيرت را در بزرگداشت قرآن دانان به كار مىبست ، در محفل قرائت ايشان حضور مىيافت و با دقت به قرائت ايشان گوش مىسپرد . وقتى به ابن مسعود فرمود : از قرآن برايم بخوان ، وى استنكاف ورزيده ، عرض كرد : قرآن بر شما نازل شده است ، من بخوانم ؟ فرمود : دوست دارم كه قرآن را از ديگران هم بشنوم . حتى در جنگ احد در خاك سپارى پيكر شهيدان كسانى مقدم داشته مىشدند كه قرآن بيشتر مىدانستند . « 2 »
4 . از سوى ديگر به خاطر كمبود ابزار و وسايل نوشتارى در آن عصر ، اتكاى عموم افراد در كسب دانش بر حافظه بود . چه اينكه در آن هنگام نه قلم و كاغذ به سهولت و وفور امروز در دسترس همگان قرار داشت و نه نوار و ضبط و . . . از جهت ديگر حافظه عرب در حد كمال بود و از آن در نگه داشتن و حفظ اشعار و قصايد و انساب قبايل به گونهاى شگفت آور بهره مىگرفت . حافظه ايشان ديوان شعر و مايه فخرشان محسوب مىگرديد . بسيار مىشد كه افرادى مطلبى را به يك بار شنيدن به خاطر مىسپردند . در مورد روات حديث گفتهاند : « بخارى » مؤلف يكى از « صحاح سته » اهل سنت ، يك صد هزار حديث صحيح را به « حفظ » داشت ، و « ابن عقده » چهار صد هزار حديث را . « 3 » و اكنون اين امر اعجاب انگيز نيست وقتى به چشم
هامش
( 1 ) اصول كافى ، كتاب قرآن .
( 2 ) سيره ابن هشام ، ج 3 ، ص 104 .
( 3 ) فهرست شيخ طوسى ، ص 28 ، اعيان الشيعه 9 / 428 .