تمثل نيز در اين مورد به كار رفته است ، اما در مورد جن و شيطان ، نمىتوان بيانى صريح در قرآن يافت .
ب - ملائكه و جن همسنخ نيستند . حتى اگر جن را موجودى غير مادى بدانيم ، نمىتوانيم آن را در رديف ملائكه دانسته ، حكم يكى را به ديگرى تسرى دهيم . براى اين كار به اقامهء دليل مستقل نياز است .
هدف قرآن از بحث دربارهء ملائكه و جن
قرآن كتاب هدايت است و هر آن چه در آن آمده ، در تحقق بخشيدن به اين هدايت دخيل است . چرا قرآن از ملائكه و جن سخن مىگويد ؟ جهان پر است از ناشناختهها ، چرا از ميان اين همه مجهولات ، خداوند ، اين گروه را براى ذكر برگزيده است ؟ آن چه در پاسخ اين پرسش دربارهء ملائكه بدان دست يافتيم تنها توضيح مختصرى بود كه ايشان در مقدمهء سورهء فاطر و در بيان غرض اصلى اين سوره آورده است :
غرض اين سوره بيان اصول سه گانهء دين است ، يعنى يگانگى . . . رسالت . . .
معاد . . . و براى اين منظور تعدادى از نعمتهاى بزرگ آسمانى و زمينى را برمىشمارد . . . و قبل از شمردن اين نعمتها و شروع به استدلال ، اشارهاى اجمالى به اين معنا مىكند كه گشودن در رحمت و بستن آن . . . منحصرا كار خداى تعالى است . . .
و باز قبل از اين اشارهء اجمالى ، به وسائطى اشاره مىكند كه رحمت و نعمت را از خداى تعالى گرفته ، به خلق مىرسانند و آن وسائط ، ملائكه هستند كه وسائط بين خدا و همهء خلقند . . . و به همين جهت مىبينيم كه سورهء فاطر با يادآورى اين وسائط شروع مىشود . . . . « 1 »
اما در مورد جن ، علامه در توضيح هدف از بيان داستان جن ، در سورهء احقاف مىآورد :
اين آيات ، داستان دومى را بعد از داستان قوم عاد بيان مىكند تا امت اسلام از آن عبرت بگيرد ( اگر بگيرد ) . و در اين آيات به مشركان طعنه مىزند كه چگونه به آن جناب و به كتابى كه بر او نازل شده ، كفر ورزيدند با اين كه كتاب نامبرده به زبان خود آنان نازل شده و خوب مىدانند كه آيتى و معجزه است . . . و با اين كه جنيان وقتى بدان گوش فرادادند
هامش
( 1 ) . همان ، ج 17 ، ص 5 .