ملائكه و جن در بيان مفسر الميزان
ملائكه مخلوقاتى هستند كه قرآن كريم در آيات متعددى از آنها نام برده است . در برخى از اين آيات ، خداوند ايمان به آنها را در كنار ايمان به خدا ، نبوت و معاد آورده است .
و در بعضى آيات ، امورى را به آنها نسبت داده و در معدودى از آيات نيز آنها را توصيف كرده است . على رغم تعدد اين آيات ، علامه تنها در موارد انگشت شمارى ، به بحث تفصيلى دربارهء ملائكه پرداخته و در بقيهء موارد به اجمال از آنها گذشتهاند . در تفسير آيهء
« لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ . . . »
« 1 » به اين توضيح اكتفا مىكند كه قسمت اول آيه « به ايمان به خدا و روز جزا و ملائكه و پيغمبران و كتب آسمانى اشاره مىكند كه جامع همهء معارف و عقايد حقهاى است كه خداوند از بندگان خود خواسته است » . « 2 » و در تفسير آيهء
« آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ . . . »
« 3 »
مىآورد : اين جمله ( و المؤمنون كل آمن باللّه و ملائكته . . . ) تفصيل اجمالى است كه در جملهء سابق ( بما انزل اليه من ربه ) ذكر شده است ؛ زيرا آن چه بر پيغمبر نازل شده ، به ايمان و تصديق كتابهاى آسمانى و فرستادگان الهى و فرشتگانى كه بندگان گرامى پروردگارند ، دعوت مىكند . بنا بر اين ، كسى كه به آن چه از سوى خدا بر پيامبرش نازل شده ، ايمان داشته باشد ، به همهء اينها به نحوى كه لايق هر كدام باشد ، ايمان آورده است . « 4 »
ايشان آيهء
« . . . وَ مَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ . . . »
را چنين معنا مىكند :
« هر كس به خدا يا ملائكهء خدا يا كتب خدا يا رسولان خدا يا روز باز پسين كافر شود ، يعنى هر كس به هر يك از اجزاى ايمان كافر شود ، به گمراهى دورى افتاده است » . و در خاتمه مىافزايد : « علاوه بر اين ، آيات قرآن گوياى اين است كه كسى كه به هر يك از آن چه در اين آيه ذكر شده ، به طور جدا جدا كافر باشد ، به حقيقت ، كافر است » . « 5 »
هامش
( 1 ) . ليكن نيكو ( كار ) كسى است كه به خداوند و . . . ايمان آورد . . . . سورهء بقره ، آيهء 177 .
( 2 ) . الميزان ، ج 1 ، ص 428 .
( 3 ) . پيامبر به آن چه از طرف پروردگارش به سوى او فروفرستاده شده ، ايمان آورد و همه گروندگان ، به خداوند و فرشتگانش و كتبش و فرستادگانش ايمان آوردند . سورهء بقره ، آيهء 285 .
( 4 ) . الميزان ، ج 2 ، ص 442 .
( 5 ) . همان ، ج 5 ، ص 112 .