انتخاب كرده ، نه بدان علت بوده كه اين تفسير يا آن يكى ، بيشتر بر قدرت خداوند دلالت دارد يا اين كه بهتر مىتواند اين واقعه را توضيح دهد . اين هر دو احتمال ، از نظر امكان وقوع و از نظر دلالت بر قدرت و تدبير خداوند ، يكسان هستند . در اين مورد ، اين قول را كه اين واقعهاى خارق عادت بوده برمىگزيند ؛ چرا كه سياق سوره اقتضاى آن را دارد و آن چه با سياق سوره مطابقت دارد ، اين است كه اين حادثه به غير از سنن معمول روى داده است . او بر تفسير عبد ه ، اشكال ديگرى نيز مىگيرد و آن اين كه مشخصات جذام و حصبه با آن چه دربارهء اين واقعه گفته شده ، نمىخواند .
او در تفسير خود از اين سوره ، به آن چه دربارهء اين پرندگان و سنگهاى همراهشان گفته شده نمىپردازد و در حد نص باقى مىماند . « 1 »
داستان حضرت سليمان و توانايىهاى ويژهاش
حضرت سليمان يكى از پيامبران خداوند است كه قرآن او را برخوردار از توانايىهاى ويژهاى مىداند . او به زبان پرندگان آشنا بوده ، سخن مورچگان را درك مىكرد و برخى فلزات براى او نرم بودند . « 2 » مخلوقات گوناگونى در خدمت او بودند ، باد در تسخير او و جنيان و پرندگان در ركاب او خدمت مىكردند .
خداوند در سورهء انبياء به مسخّر بودن باد براى حضرت سليمان اشاره مىكند . « 3 »
سيد قطب در پاسخ سؤال از چگونگى آن مىگويد كه قدرت مطلقهء خداوند ، سؤال بردار نيست . « 4 » در تفسير سورهء سبأ از اين امر با استناد به خود آيهء قرآن « 5 » توضيح مىدهد كه خداوند ، باد را مسخّر حضرت سليمان ساخت . اين باد به هنگام رفت ، به مدت يك ماه به سوى سرزمينى معيّن - كه در سورهء انبياء سرزمين مقدس ناميده شده - مىوزد و در هنگام بازگشت نيز به مدت يك ماه بر خلاف جهت قبلى جريان مىيابد .
اين امر بنا به مصلحت حضرت سليمان صورت مىگرفت كه آن را به فرمان خداوند
هامش
( 1 ) . همان ، ج 6 ، ص 3977 .
( 2 ) .« وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ . . . »؛ و همانا از ( طرف ) خود به داود فضلى داديم ( كه ) اى كوهها و پرندگان ! با او ( در تسبيح ) هم آواز شويد ، و برايش آهن را نرم كرديم . سورهء سبأ ، آيهء 10 .
( 3 ) .« وَ لِسُلَيْمانَ الرِّيحَ . . . ». سورهء انبياء ، آيهء 81 .
( 4 ) . فى ظلال القرآن ، ج 4 ، ص 2391 .
( 5 ) . سورهء سبأ ، آيهء 12 .