به ستاره ، خورشيد ، ماه ، پرنده ، سنگ و درخت نظر كنيم و دربارهء آنها تحقيق كنيم .
اين امرى واجب است كه در افراد مختلف تفاوت مىكند . « 1 »
وى همچنين نتيجه مىگيرد كه هر آن كس را كه خداوند به او علم و قدرت عطا كرده است ، اگر ساكت بنشيند و كارى انجام ندهد ، به خاطر كوتاهىاش مورد سؤال قرار خواهد گرفت . لذا هر انسان موفقى بايد براى پيشرفت و ترقى نوع انسان و پاسدارى از سرحدات و مهربانى با حيوانات بكوشد ؛ چرا كه هيچ دولت و حكومتى بدون حفظ انسان ، برقرار نخواهد بود . و آن هم بدون حفظ حيوان و حفظ حيوان نيز بدون حفظ گياهان ميسر نيست . در اين آيات خداوند ، تنها به يكى از اين كارهاى ارزشمند حضرت سليمان اشاره مىكند و آن هم تحقيق دربارهء پرندگان است . روشن است كه حضرت سليمان وقتى از وضع پرنده پرس و جو مىكند ، به طريق اولى ، به وضع انسانها توجه دارد . « 2 » در اين جا نيز به خاطر اشارهء قرآن به هدهد ، به بحث از انواع پرندگان و مسئلهء پرواز و هواپيما مىپردازد . « 3 »
داستان اصحاب كهف از دقايق علمى خالى نيست . در اين داستان ، به حساب دقيق اختلاف بين سالهاى شمسى و قمرى در سيصد سال ، كه نه سال مىباشد ، اشاره شده است . « 4 » علاوه بر اين ، منظور از اين داستان ، مسئلهء رستاخيز است كه به واسطهء شناخت آن امورى از جهان بيكران اطراف ، آن چنان كه توضيحش در علم طبيعت جديد آمده ، امكانپذير است . پس چگونه است كه وقت خود را از اين امور دريغ مىكنيد در حالى كه بايد آن را مبذول علوم طبيعى سازيد . « 5 » در سورهء فيل نيز موقعيت را غنيمت مىشمارد و مختصرا دربارهء فيل توضيح مىدهد . « 6 »
احضار روح ، يكى ديگر از موضوعاتى است كه طنطاوى نام علم را بر آن مىنهد ( ما نيز در اين جا به تبع او از آن با همين نام ياد مىكنيم ) و از دلالت آيات بر ترغيب و تشويق به فراگيرى آن ، سخن مىگويد . هيپنوتيزم ، سحر ، توانايى خواندن ذهن افراد
هامش
( 1 ) . همان ، ج 13 ، ص 170 و 171 .
( 2 ) . همان ، ص 137 .
( 3 ) . همان ، ص 172 .
( 4 ) . همان ، ج 9 ، ص 129 .
( 5 ) . همان ، ص 128 .
( 6 ) . همان ، ج 25 ، ص 269 .