همچنين داستان موسى و فرعون دو نكتهء نهفته دارد . اول آن كه تأثير ايمان و وحى را در مبارزه با بزرگترين و قدرتمندترين حكومتهاى روى زمين نشان مىدهد و به ما مىآموزد تا در راه تحقق بخشيدن به دستورات خداوند ، قدرت حكومتهاى ظالم را بزرگ نشماريم و بدانيم كه قدرت حقى كه يك يا دو نفر را بر بزرگترين قدرتهاى زمان پيروز ساخت ، ما را نيز ، اگر او را يارى دهيم ، در حالى كه صدها ميليون نفر هستيم ، پيروز خواهد ساخت . دوم آن كه اين داستان پاسخ اين پرسش را در بردارد كه در نزاع كنونى بر سر سرزمين مقدس فلسطين ، كدام يك از جناحها بدان سزاوارترند ، آيا بنىاسرائيلى كه خداوند ، آنها را بدان وعده داده است يا كسانى از اعراب و غير آنان كه توسط پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بدان وعده داده شدهاند ؟ و آن اين كه خداوند به هر يك از اين گروهها ، در آن زمانى وعده داده بود كه تقوا را پيشهء خود ساخته بودند ؛ اما همهء آنها به خطا رفتند و خداوند نيز آنها را ادب كرد . ابتدا وعدهء آن را به حضرت ابراهيم داد كه اين سرزمين را از آن ذريهء با تقوايش گرداند ؛ اما آنها ظلم و فساد كردند و خداوند ، آن را از آنها ستاند و به پرهيزكاران دودمان اسماعيل عطا نمود . آنان نيز به راه ظلم رفتند و از آنها نيز گرفته شد . در نتيجه ، نزاع و رقابت بر سر مكان مقدس ، بين اين گروهها درگرفت و در اين ميان ، مسلمانان بدان دست نخواهند يافت تا اين كه امور خود را اصلاح كنند ، در اين كار متحد شوند و خود را از تحت نفوذ و سلطهء اجانب رها سازند . « 1 »
روش بيان قرآن در نقل سرگذشت پيشينيان
آن چه موجب تمايز قرآن از ساير كتابهاى الهى است ، هدفى است كه از طرح اين موضوعات دنبال مىكند و روشى است كه در بيان آنها به كار مىبرد :
الف - مفسران المنار بر اين باورند كه :
قرآن مكان و زمان را معين نمىكند ؛ چرا كه اندرزى كه از آن مورد نظر او است بر مشخص كردن اين جزئيات مترتب نيست . « 2 »
و مىگويند :
مكررا بيان كردهايم كه ثبت رويدادهاى تاريخى ، وقايع و زمان و مكان آنها از
هامش
( 1 ) . همان ، ج 9 ، ص 101 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 344 .