تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عقلگرايى در تفاسير قرن چهاردهم ( فارسى ) — صفحة 270

مساهمون:

ص٢٧٠
آنان را تا آن جا كه با قرآن و سنت صحيح مخالفت نداشته باشد ، قابل اعتماد مىداند . « 1 » او در تفسير داستان نوح ، تورات را شايستهء مستند قرار گرفتن نمىداند ؛ زيرا با فاصله‌اى طولانى از زمان تورات اصلى ، توسط فردى از بنى اسرائيل نگاشته شده است . بنا بر اين اگر چه وحى الهى نيست ، اما به عنوان يك اثر تاريخى قديمى ارزشمند است . « 2 » رشيد رضا در تفسير عذاب‌هاى قوم فرعون ، روايات نقل شده را از اسرائيليات مىخواند و سخنان خود تورات را تا آن جا كه با قرآن مخالف نباشد ، براى پذيرفتن از اين اسرائيليات معتبرتر مىداند و به نقل از آن دربارهء اين موضوع مىپردازد . « 3 » در تبيين « منّ » در آيهء 57 سورهء بقره « 4 » به سفر خروج ، « 5 » در تعيين محل استسقا ، به همان منبع « 6 » و همچنين در تعيين سن حضرت ابراهيم و ساره به سفر تكوين « 7 » استناد مىكند . همچنين حكايت تورات را على رغم اضطراب متنش ، قرينه‌اى براى تفسير قرآن و قول به استقلال دو واقعهء ياد شده در آن ، يكى داستان ميقات و نزول تورات « 8 » و ديگرى بار يافتن بزرگان بنى اسرائيل و درخواست رؤيت آنها و به دنبال آن ، مرگ و زنده شدنشان مىداند . « 9 » حكايت عهدين از سرگذشت پيشينيان ، در بسيارى از موارد ، مانند وقايع ، شخصيت‌ها و ترتيب آنها ، با حكايت قرآن متفاوت است . عده‌اى چنين شبهه كرده‌اند كه قصه‌هاى قرآن از اهل كتاب گرفته شده است و اين وجوه تفاوت ، ناشى از اختلال در حافظهء نبى اكرم - كه ساحتش از آن مبرا است - و دست بردن در آنها مىباشد . مفسران المنار به اين شبهه پاسخ مىدهند « 10 » و وجود داستان‌هايى را كه در قرآن آمده ، اما در
هامش
( 1 ) . المنار ، ج 8 ، ص 356 . ( 2 ) . همان ، ج 12 ، ص 104 . ( 3 ) . همان ، ج 9 ، ص 86 . ( 4 ) .« وَ ظَلَّلْنا عَلَيْكُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى »؛ و ابر را بر شما سايبان كرديم و منّ و سلوى را بر شما فرو فرستاديم . ( 5 ) . المنار ، ص 322 و 323 . ( 6 ) . همان ، ص 328 . ( 7 ) . همان ، ج 12 ، ص 129 . ( 8 ) . سورهء اعراف ، آيهء 142 . ( 9 ) . المنار ، ج 9 ، ص 216 - 218 . ( 10 ) . همان ، ج 1 ، ص 214 و 215 .