تغييرناپذيرى آن باور داشته باشيم . « 1 »
ثانيا ، اصل در همهء پديدههاى اين عالم ، به وجود آمدن از طريق علل و اسباب معمولى است كه علم ، ما را به آن رهنمون مىشود و وحى از تغييرناپذيرى آن خبر مىدهد . هر چيزى كه از وقوع پديدهاى بر خلاف اين نظام خبر دهد اصل ، كذب بودن آن است . « 2 »
ثالثا ، بنا بر اين براى اثبات امرى خارقالعاده ، بايد دليل قطعى غيرقابل تأويل اقامه شود . « 3 » و تنها دليل براى اثبات معجزات پيامبران ، قرآن است كه آن هم با اعلام ختم نبوت ، مهر پايان بر اين سلسلهء معجزات مىزند . « 4 »
رابعا ، مفسران المنار خوارق عادات را به دو دسته تقسيم مىكنند :
1 . حقيقى ، مانند معجزات پيامبران كه بدون تعليم و تمرين و بدون دخالت خود آنان و تنها به خواست خدا وقوع مىيابند .
2 . غير حقيقى ، يعنى امورى كه عموم ، آنها را خارق عادت مىپندارند ، اما در واقع به عللى منتسب هستند كه از مردم پنهانند . برخى از اين امور از طريق تعليم و با ممارست به دست مىآيند و برخى نتيجهء تأثير ارادهء قوى در افراد ضعيف است كه برخى مكاشفات ، هيپنوتيزم و شفاى برخى امراض ، به ويژه امراض عصبى ، از آن موارد است . « 5 »
رشيد رضا ، در تفسير سورهء اعراف ، به تفصيل از سحر و انواع آن سخن مىگويد و اقوال مختلفى را دربارهء اين موضوع نقل مىكند . « 6 » او انواع سحر را در سه گروه دستهبندى مىكند : گروه اول ، مواردى كه از طريق اسباب طبيعى وقوع مىيابند ، اما علل آن براى سحر شوندگان مجهول است . گروه ديگر ، كه تحت عنوان شعبدهبازى قرار مىگيرند و تنها به شگردهاى ويژه و سرعت عمل مربوط هستند . و آخرين گروه ، امورى كه ريشه در قدرت روحى و قدرت اراده دارند .
هامش
( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 315 .
( 2 ) . همان ، ج 11 ، ص 238 .
( 3 ) . همان ؛ نيز ر . ك : ج 11 ، ص 232 و 242 .
( 4 ) . همان ، ج 11 ، ص 239 .
( 5 ) . همان ، ص 225 .
( 6 ) . همان ، ج 9 ، ص 45 - 60 .