وسوسهء به شر ، محدود است . « 1 »
در داستان حضرت ابراهيم نيز ملائكه حضور دارند . آنها به ميهمانى حضرت ابراهيم مىروند ، همسر او را به داشتن فرزند بشارت مىدهند و اين خانواده را از عذابى كه در انتظار قوم لوط است ، باخبر مىسازند . رشيد رضا اقوالى را براى تعيين اين ملائكه نقل مىكند ، اما خود مىگويد : اين از جملهء مطالبى است كه آگاهى از آن ، متوقف بر وحى است ، در حالى كه از وحى در اين مورد ، مستندى در دست نيست . « 2 »
هدف قرآن از بحث دربارهء ملائكه و جن
قرآن كتابى الهى است كه براى هدايت و راهنمايى بشر فرستاده شده است . هيچ مطلب و نكتهاى در آن نيست كه به آن پرداخته شده باشد و از آن ، هدايت و ارشاد منظور نشده باشد .
قرآن با چه هدفى از ملائكه و جن ، اين موجودات پنهان و ناشناخته ، سخن مىگويد ؟
مفسران المنار به بحثى مستقل دربارهء اين موضوع نپرداختهاند ، اما در ضمن تفسير برخى داستانهاى قرآن ، براى طرح آن ، حكمتها و اهدافى را عنوان كردهاند . از جملهء اين داستانها ، حكايت گفتگوى ملائكه بر سر آفرينش انسان است كه به سجود آنها و سرپيچى ابليس مىانجامد . از نظر عبد ه اين واقعه به ما چهار نكته را مىآموزد :
اول اين كه خداوند تبارك و تعالى مىپسندد كه بندگانش از او دربارهء حكمت خلق و اسرار آفرينشش ، خصوصا به هنگام حيرت ، سؤال كنند .
دوم اين كه چنانچه برخى اسرار و حكمتهاى خداوند بر ملائكه پوشيده است ، به طريق اولى بر ما پوشيده خواهد بود . بنا بر اين ، توقعى نيست كه شخص بتواند بر تمامى رازهاى آفرينش دست يابد و از تمامى حكمتهاى آن آگاه گردد .
سوم اين كه خداوند فرشتگان را در هنگام حيرت و سرگردانى هدايت كرد ، سؤال آنها را با اقامهء دليل ، پاسخ گفت و با ارشاد به خضوع و تسليمشان واداشت .
چهارم اين كه اين داستان تسلايى براى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در برابر تكذيب مردم است .
زمانى كه ساكنان ملأ اعلى به بحث مىپردازند و براى آن چه نمىدانند توضيح و دليل مىجويند ، ديگر در مورد بشر چه مىتوان گفت ؟ پس بر پيامبر اكرم است ،
هامش
( 1 ) . همان ، ج 10 ، ص 28 و 29 .
( 2 ) . همان ، ج 12 ، ص 127 .