ساعات شب و روز مساوى بود ، پيامبر چنين فرموده است . « 1 »
در اينجا احتمال ديگرى نيز به نظر مىرسد و آن اينكه منظور پيامبر اين بوده كه با لغو نسيئى تعداد ماههاى سال ديگر از دوازده ماه تجاوز نخواهد كرد زيرا بطوريكه خواهيم گفت عمل نسيئى باعث مىشد كه تفاضل حاصل از نسيئى را كبيسه كنند و بعضى از سالها را سيزده ماه بگيرند . اين احتمال از آنجهت قوت مىيابد كه تعبير پيامبر كه فرمود : كهيئته يوم خلق السموات و الارض مشابه آيه قرآن است كه قبل از آيه نسيئى آمده و در مقام بيان دوازده ماه بودن سال است :
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
« 2 »
همانا تعداد ماهها نزد خداوند در كتاب خدا در همان روزيكه آسمانها و زمين را آفريد ، دوازده تاست .
ديگر اينكه خود پيامبر پس از بيان بازگشت زمان به حال اوليه بلافاصله دوازده ماه بودن سال را ذكر مىكند . بنابراين بعيد نيست كه منظور حضرت از استداره همان باشد كه ما احتمال داديم .
هدف از « نسيئى » چه بود ؟
مهمترين مسئله در بحث نسيئى اين است كه ببينيم هدف اعراب جاهلى از اين عمل چه بود و چه انگيزهاى سبب مىشد كه آنها ماههاى حرام را جابجا كنند و به تأخير بيندازند ؟ در اينجا دو نظريه وجود دارد كه ما هر دو را نقل مىكنيم و سپس به تحقيق مطلب مىپردازيم :
هامش
( 1 ) - آلوسى ، بلوغ الارب ، ج 3 ص 72 .
( 2 ) - سوره توبه ، آيه 36 .