تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — صفحة 186

مساهمون:

ص١٨٦
الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ ، فَمَنْ آمَنَ وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ . . . »
، خداوند سبحان ، در اين آيهء شريفه ضمن تبيين وظيفهء رسولان خود ، به مسئله اختيار مخاطبين ، اشاره نمود . چه اينكه ، انسانها در اختيار راه نيكبختى يا شقاوت ، مختارند 105 و لذا در جاى ديگر مىفرمايد :
« وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا . »
106 ما پيش از آنكه پيامبرى را مبعوث كنيم كسى را كيفر نمىدهيم . و تنها راه قطعى در شناخت و تصديق نبوت آنها معجزات خارق العادهء اينان است . 107

الف - عصمت انبيا

اشاعره معتقدند كه پيامبران الهى پس از بعثت ، از كبائر معصومند ليكن ممكن است دچار سهو و نسيان بشوند ، 108 و معتزله نيز علاوه بر ارتكاب سهو و نسيان ، ارتكاب صغائر را تجويز نمودند . 109 شيخ طوسى - رضوان اللّه عليه - با نفى هرگونه ارتكاب كبيره و صغيره ، سهو و نسيان در قبل و بعد از بعثت ، با استناد به دليل « تنفير » به عصمت انبياء در همهء شؤون تأكيد مىكند 110 و لذا ذيل آياتى كه ظواهرشان مورد تمسك و استناد مخالفين قرار گرفته يا اشاره‌اى به غفران يا ارتكاب امر قبيحى دارد ، آنها را تأويل ، يا حمل بر ترك أولى ، و نظير آن نموده و نسبتهاى مذكور را عقلا ، نادرست مىداند . از جمله ذيل آيهء كريمهء 111 :
« لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ »
چهار قول را نقل كرده 112 و سپس آن را نادرست خوانده و بيان ديدگاه فوق ، قول كسانى را كه آيه را حمل بر حبط صغائر كرده‌اند ، فاسد ذكر مىكند . همچنين گفتهء كسانى را كه با استناد به آياتى چون
« بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا »
113 و
« فَقالَ إِنِّي سَقِيمٌ »
114 و قول حضرت يوسف كه فرمود 115 :
« إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ » ،
نسبت كذب به انبياء داده‌اند ، خلاف عصمت و عقل دانسته و ذيل آيهء شريفهء
« بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ »
مىفرمايد 116 : « كذب ، قبيح است به هر صورت كه باشد و توجيه آن نسبت به انبياء صحيح نيست . خبر نادرست گفتن و تقيه كردن كه موجب بروز شك در اقوال آنها مىشود و دلايل عقلى نيز اين ارتكاب قبيح را مردود مىداند » .