رَبِّكُمْ » .
82
در همين راستا ، مفسر گفتهء قائلين به الجاء و اكراه را مردود و آن را خلاف تكليف و عدل و عقل ذكر مىكند ، لذا ذيل آيهء 83 :
« وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً »
مىگويد 84 : « هرچند خدا قادر است كه خلقش با ايمان باشد ولى هيچ گاه آنها را اكراه و اجبار به ايمان نمىكند زيرا اگر اكراه كند با تكليف منافات دارد » .
مفسر گرانمايه ، در تعقيب هدف كلى يعنى ابطال آراء اشاعره و معتزله ، در مسئله هدايت و اضلال نيز مبسوطا قلم زده است . ايشان ذيل آيهء كريمه 85 :
« وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ »
مسئله هدايت و اضلال را تبيين نموده و مىگويد 86 : « خداوند به خاطر فضل و كرم و عدل و رحمتش نمىخواهد كسى را گمراه كند مگر آنكه خودش بخواهد گمراه شود . »
از اينرو ، ذيل آيات هدايت ، محور عدالت و حكمت را تقويت مىكند . در اين زمينه لازم است به معانى به كار رفته در تبيان ، دربارهء هدايت و اضلال اشاره كنيم :
1 - لطف خدا كه بحث او گذشت .
2 - هدايت به معناى آگاهى بر وجه مدح . 87
3 - هدايت يعنى نشان دادن راه بهشت . 88
4 - راهنمايى كه شرح صدر به همراه دارد . 89
5 - به معناى حكم . 90
6 - ثواب و پاداش . 91
7 - راهگشايى . 92
معانى اضلال :
1 - بستن راه خير .
2 - تشديد امتحان .
3 - تخليه براى عقوبت .
4 - حكم
5 - نابودى 93