اگر اشكال شود كه اگر به مشيت خدا تعلق گيرد معنايش اين است كه غير از شرك بخشوده نمىشود در پاسخ مىگوييم : مشيت خدا به مغفور له تعلق مىگيرد نه آنچه بخشوده شد بلكه ظاهر اين است كه خداوند « مادون شرك » را بدون توبه مىبخشد . . . »
در پايان ، در تأييد مطلب خويش به قول صحابه نيز استشهاد مىكند و مىفرمايد : « و هذا يدل على ان الصحابة كانت تقول بما نذهب اليه من جواز العفو عن فساق اهل الملة ، من غير توبة بخلاف ما يذهب اليه اصحاب الوعيد من المعتزلة و الخوارج و غيرهم . » 28
( * ) 3 - بهرهجويى از آياتى كه ظهور در مسائل كلامى ندارند : در بحث دلالات دقيق و غير ظاهر به اين مطلب اشاره نموديم ، اينك تابشها و نمونههايى از تبيان ، ذكر كرده و اين فرع را بيشتر توضيح مىدهيم .
نمونهء اول : مفسر بزرگ و كم نظير ، ذيل آيهء كريمه 29 :
« وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ . . .
وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ »
در آغاز بحث ، طبق معمول به طرح گستردهء اشتقاقات و معانى كلمات واژهء « نظر » در بيش از 20 سطر مىپردازد و آنگاه در ده سطر شرح ديگرى را استطرادا ، در تعقيب همان هدف كلى ، ارائه مىدهد و چنان كه خواهيد ديد ، توضيح دوّم وى چندان ربطى به اصل بحث تفسير ندارد . اين بحث از اينجا شروع مىشود كه 30 :
« برخى مىگويند : اگر « نظر » با « الى » باشد ، به معناى رؤيت است سپس به آيه
« إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ »
استناد كردند . مفسر گرانقدر تبيان اين پندار را ناصواب خوانده و در ردّ مدعاى مذكور مىگويد : « اين استناد صحيح نيست زيرا آنها عبارت « انظر الى اللّه ثمّ اليك » را به نگاه كردن معنا نمىكنند بلكه به معناى توقع و انتظار فضل خدا را داشتن ذكر كردهاند و آنگاه به بيت شعرى از جميل بن معمر استشهاد مىكند . »
انى اليك لما وعدت لناظر * نظر الفقير الى الغنىّ الموسر
رؤيت يعنى چشم را به سوى محل قابل رؤيت قرار دادن و قصد ديدن آن را داشتن ، بنابراين نمىتوان آيه مذكور را به معناى رؤيت گرفت ، زيرا خداوند آن را غايت قرار