المطاعن » خود را به صورت پرسش و پاسخ درآورده است . 13 شيخ طوسى - رضوان اللّه تعالى عليه - نيز از اين طريقه ، بطور گسترده در طرح مباحث كلامى بهره گرفته است ، يعنى علاوه بر اينكه به نام مجبره يا متكلمين معتزله تصريح مىكند ، همچنين در موارد بسيارى نيز ، آرا آنها را با طرح سؤال ، پاسخ مىگويد .
البته گستردگى اين « ان قيل » هاى كلامى نيز از اين جهت كه در راستاى نقل اقوال كلامى ، وردود و ديگر جلوههاى كلامى ، مطرح شده ، درخور توجه است ؛ به طورى كه مىتوان گفت بيش از زمينههاى ديگر ، اين روش در تبيان به كار رفته ؛ براى نمونه به ذكر يك مورد اكتفا مىكنيم :
مفسر بلند پايهء تبيان ، مسائل اختلافى در توبه را طرح و بر ردّ معتزله ، در مسائل وعد و وعيد و عقاب و ثواب و مانند اينها ، بحث مىكند . براى مثال مىفرمايد 14 :
« فان قيل : اذا كانت التوبة وحدها تسقط العقاب و تحصل الثواب فلم شرط معها الأصلاح ؛ قيل : الوجه فى ذلك الأبهام ، لئلا يعتقد انه اذا حصل الايمان و التوبة من الكفر ، لا يضر معه شىء من افعال القبائح . . . »
يادآورى مىشود كه پاسخها ، گاهى به صورت « قيل » است و گاهى « قلنا » ، و اين پاسخهاى قيلى ، در برخى موارد پاسخ مخالف است به مخالف ، مثل پاسخ جبّائى به رمّانى مثلا ، كه مفسر - احتمالا - آن را پاسخ خوبى به حساب آورده است .
شاخصهاى تفسير كلامى در تبيان
مجموع شاخصها يك هدف كلى را در تفسير آيات ، نسبت به موضوع طرح شدهء در آن ، تعقيب مىكند ؛ و آن تحكيم پايههاى عقيدتى مذهب ، با استناد به قرآن كريم مىباشد ، البته در مباحث پيشين نيز اين مدعا را مردود دانستيم كه مذاهب كلامى ديگر نيز ، همين هدف را پى گرفتهاند ؛ چه اينكه آنها قرآن را تابع اصول موضوعه خويش قرار داده و ديدگاههاى فرقهاى را بر آن تحميل نمودهاند ؛ حال آنكه اماميه از ويژگيهايى برخوردار است كه ديگران بىبهرهاند ؛ از جمله ، اعتقاد به عترت طاهره - سلام اللّه عليهم - .