تفسير اين آيات ، ردّ بر ملحدين و مادّيّين است ؛ براى مثال ، ذيل آيهء كريمهء 37 :
« قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ . . . »
مىفرمايد 38 :
« آيه دالّ بر توحيد است زيرا ظاهر آيه مىرساند كه « مدبّر » واحد است و عقلا پديدار شدن عالم به طور اتفاق محال است و طبيعت هم نمىتواند خالق باشد زيرا كه در حكم مردگان است پس چيزى باقى نمىماند جز آنكه بگوييم : فاعل و خالق عالم ، مدبّر آن است و طبيعت فعل خداست پس چگونه مىتواند فاعل باشد ؟ . »
يا ذيل آيهء مباركهء 39 :
« إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ ، وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ . . .
وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ . . . »
چند دليل بر اثبات حق ارائه مىنمايد 40 :
1 - او خالق و قادرى است بىنظير و بىمانند 2 - او آگاه به نظم و اتقان آن است .
3 - صانع قديم است .
( * ) 5 - مباحث نقلى : از آنجا كه تفسير شريف تبيان ، نخستين تفسير گسترده و ممتاز شيعى است كه تا كنون به دست ما رسيده ، در شرايطى نگاشته شد كه هجوم همه جانبهاى از سوى مخالفين بر مذهب اماميه ، انجام گرفته بود ، از اينرو ، مفسر روشن ضمير و بيدار ، روح تدافعى بلندى را بر يكايك مباحث تبيان حاكم نمود . از جمله ، در طرح روايات تفسيرى و نزولى ، در تأييد مبانى خويش بهره گرفته است . تفسير تبيان به خاطر كهن و پيشگام بودنش ، نقش الگو را نسبت به تفاسير شيعى پس از خود داشته است ؛ چنان كه خود مفسر در مقدمه ، تفسير تبيان را در نوع خود بىمانند مىخواند . مباحث نقلى تبيان نيز در نوع طرح خود ، تا زمان نگارش آن ، بىنظير است . 41 چه اينكه تا آن زمان ، عموم تفاسير ، به صورت نقلى و روايى تأليف مىگرديد . مرحوم شيخ طوسى با طرح روايات ، در چند محور تفسيرى ، فقهى و نزولى ، به تقويت و تأييد انگيزه دفاعى خود مىپردازد . نمود اين هدف را مىتوان در روايات اسباب نزول و رواياتى كه حضرت امير المؤمنين يا ائمه اطهار - عليهم السلام - را مصداق تام يا اظهر آيه يا آياتى بيان مىدارند ، و نيز بيان تكههاى تاريخى كه همين هدف را تعقيب مىكند . مثلا ذيل آيهء كريمهء
« وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ »
مىفرمايد 42 :
« داستان اين آيه مشهور است ، زمانى كه دستور انذار عشيره صادر شد ، پيامبر اكرم