امتحان مىكند ، مانند گوش و چشم و حتّى اصل حيات ، و گاهى از امور خارجيهاى است كه با انسان مرتبط مىباشند ، مانند فرزند و زن و عشيره و دوست و مال و مقام و بالاخره هر چه كه به يك نحوى مورد استفاده انسان قرار مىگيرد ، و همچنين نقطههاى مقابل اين امور نيز مانند مرگ يا مصائب ديگرى كه انسان با آنها روبرو مىشود اسباب و عوامل امتحان بشر مىباشند .
خلاصه آنكه آيات شريفه هر جزئى از اجزاء عالم و هر حالتى از حالات آن را كه با انسان مرتبط مىباشد از وسائل و عوامل كه خداوند بشر را به آن امتحان مىكند ، معرفى كرده است . و علاوه عموم ديگرى هم از آيات استفاده مىشود و آن اين است كه تمام افراد بشر از مؤمن و كافر ، نيكوكار يا بدكار ، پيغمبر و يا مقامهاى پايينتر ، همه و همه مورد امتحان و ابتلا قرار گرفته و هيچ كس از اين ناموس الهى استثنا نمىگردد . » « 1 »
جالب آن است كه قرآن كريم ، تمثيلات خود را نيز در حكم يكى از ابزارهاى آزمايش بشمار آورده ، كه به وسيله آن مىتوان ميزان انقياد و سرسپردگى افراد را در برابر آيات الهى محك زد .
خداوند متعال پس از ارائه مثالهاى متعددى از امور مختلف ( اعم از كوچك و بزرگ و ريز و درشت ) به عكس العمل افراد در برابر اين مثالها اشاره داشته و انسانها را از اين جنبه به دو گروه تقسيم مىكند :
گروه اوّل ، مؤمنينى هستند كه آيات الهى به هدايت و نورانيّت قلبى آنها مىافزايد و در برابر تمثيلات قرآن ، خاضع و متواضع بوده و ضمن ايمان و اعتقاد بدانها ، در هر يك از آنها انديشه و تدّبر مىكنند و از مواعظ و عبرتهاى آن پند گرفته و روح و روان خويش را در اين چشمهسار زلال شستشو مىدهند .
امّا گروه دوّم كفّار و منافقين و يا به تعبير رساتر كسانى هستند كه دلهاى بيمارى دارند
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 4 ، ص 62 .