گزارند بيان مىكنيم . »
بسيارى از مفسّران بر اين عقيدهاند كه اين آيه دربارهء مؤمنان و كفّار است . يعنى وحى الهى در اين آيه به باران تشبيه شده است و دلهاى بنى آدم به زمينهايى كه باران بر آن مىبارد .
بنا بر اين ، باران وحى الهى بر زمين هر دلى مىبارد ؛ لكن آن كسانى از باران وحى الهى بهرهمند مىشوند ، و مصداق « بلد طيّب » مىگردند كه داراى دلى پاك و پاكيزه باشند ، آن گاه ميوه اين سرزمينهاى پاك ، اخلاق خوب ، ايمان بالا ، شوق به اولياء اللّه ، اخلاص در عمل ، عمل به وظيفه و . . . مىباشد ؛ ولى در مقابل ، دل و قلب كفّار - كه بسان زمين آلوده و كثيفى است - از اين باران وحى بىبهره است . « 1 »
در قرآن كريم و حديث نبوى ، دلهاى پاك و شايسته به زمين طيّب و خاك پاك تشبيه شدهاند ، همانگونه كه دلهاى ناپاك و گمراه به زمين فاسد و خاك ناپاك تشبيه گرديده ، چرا كه « دل » و « خاك » هر دو محل زايش و رويش و پرورش هستند . « دل » محل رويش عواطف و انگيزهها و افكار و عقايد گوناگون است و خاك ، محل رويش بذرها و ميوههاى مختلف با رنگها و طعمهاى گوناگون . . .
و همانطور كه باران بر خاك مىبارد ، آيات رحمت و هدايت و مواعظ حياتبخش بر دلها نازل مىگردد كه اگر دل همچون زمينى پاك و مستعد باشد ، از آن باران رحمت به جنبش و حركت درآمده و بذر نيكيها و كمالات در آن روئيده و ميوههاى معطّر فضائل اخلاقى در آن به ثمر خواهد نشست . امّا اگر دل همچون زمينى فاسد و شورهزار باشد ، از آن جز به شر و بدى و فساد و جز تيغهاى گزندهء رذايل اخلاقى ، ارمغان ديگرى به همراه نخواهد داشت . » « 2 »
بدين ترتيب آيه فوق در حقيقت اشاره به يك مسألهء مهمّ است كه در زندگى اين
هامش
( 1 ) . مثالهاى زيباى قرآن ، ج 1 ، ص 216 .
( 2 ) . تفسير فى ظلال القرآن ، ج 3 ، ص 1300 .