خود اهل خودنمائى و ريا هستند در آن است كه هر دو درصدد تزوير برآمدهاند لباسى دروغين به تن نمودهاند كه حقيقت را براى بينندگان مشتبه مىسازد . همانند كسى كه براى فريب ديگران لباس متخصصين يا پزشكان يا نيروى انتظامى را به تن كند ، امّا ديرى نمىپايد كه حقيقت امر آشكار شده و پردهها كنار مىرود ، و همانند بارانى كه خاكهاى به روى سنگ را كنار زده و باطن آن را آشكار مىسازد ، حوادث روزگار نيز حقايق را روشن ساخته و ايمان آورندگان حقيقى را از منافقان جدا نموده و چهرههاى واقعى آنها را برملا خواهد نمود . » « 1 »
لذا اين تمثيل بديع قرآن ، در بردارندهء ظرايف و نكاتى چند است كه عبارتند از :
1 - ريا و تظاهر ، عملى بىبنيان و ناپايدار است ، و رياكار متظاهر ، محكوم به رسوايى است ، زيرا هر دو رويداد و پديدهاى ممكن است پردههاى ريائى آنان را به درد و حقيقت پر فريب آنان را آشكار سازد . همانگونه كه در اين آيهء شريفه ، قطرههاى باران ، لايه خاك روى سنگ را مىشويد و حقيقت سختى سنگ را نمايان مىسازد .
2 - كسانى كه انفاقهايشان توأم با آزار و اذيّت كمك شوندگان است ، وجودى همچون سنگاند و قلبهايشان به سختى سنگ . نكتهء قابل توجّه آن است كه سختى قلب و سرشت اين گونه اشخاص را باران لطيف ، آشكار و نمايان مىسازد . باران كه دانه را سيراب و بارور مىكند ، در اين مثل آن را از بين مىبرد و در اين مثال نمىتوان بر باران و بذر خرده گرفت . باران آيات الهى نيز در قلب شخص رياكار ، باعث شسته شدن لايهء ريا و سبب نمايش سختى قلب و رسوايى صاحب خود مىشود .
3 - رياكاران و انفاق كنندگانى كه منّت مىنهند ، بهره و ثمرهاى از كار خود بدست نمىآورند . همان گونه كه يك كشاورز كه بر زمين سخت و سنگى بذر افشانى مىكند ، هم بذرش از دست مىرود و هم تلاش بىحاصل مىكند . انفاقهاى رياكارانه و پر منّت
هامش
( 1 ) . تفسير المنار ، ج 3 ، ص 66 .