نمىآورد ، و ( كار او ) همچون قطعه سنگى است كه بر آن ، ( قشر نازكى از ) خاك باشد ( و بذرهايى در آن افشانده شود ) و رگبار باران به آن برسد ، ( و همه خاكها و بذرها را بشويد ) و آن را صاف ( و خالى از خاك و بذر ) رها كند ! آنها از كارى كه انجام دادهاند ، چيزى به دست نمىآورند و خداوند ، كافران را هدايت نمىكند . »
معناى اين مثل آن است كه : حال رياكار در عمل ريائى و پاداش آن ، مانند سنگ صافى است كه خاك روى آن را پوشانده باشد و باران فراوانى بر آن ريزش كند . همان بارانى كه سبب زنده شدن و سرسبزى زمين و زينت يافتن گياهها است ، ولى خاك هنگام ريزش باران شسته مىشود سنگ هم آب را جذب نمىكند ، و نمىتواند تخم گياه را پرورش دهد ، پس باران و همچنين خاك گرچه از ظاهرترين اسباب زندگى و نمو گياه است ، ولى چون روى سنگ صاف قرار گرفته و محل قابليّت ندارد نتيجهاى نمىبخشد ، با اينكه نقص و قصورى از جانب آنها نيست .
حال رياكار نيز چنين است و انفاق هم گرچه از اسباب بارز اجر و ثواب مىباشد ولى در صورتى كه انفاق كننده منظورش خدا نباشد ثوابى بر عملش مترتب نخواهد شد ، چون استعداد آن را ندارد و دلش قابل رحمت و كرامت نيست . « 1 »
آرى ، تشبيه عمل رياكارانه به قطعه سنگى كه قشر نازكى از خاك روى آن را پوشيده است بسيار گويا است . زيرا افراد رياكار ، باطن خشن و بىثمر خود را با چهرهاى از خيرخواهى و نيكوكارى مىپوشانند . و اعمالى كه هيچگونه ريشهء ثابتى در وجود آنها ندارد ، انجام مىدهند ، امّا حوادث زندگى به زودى اين پرده را كنار مىزند و باطن آن را آشكار مىسازد . « 2 »
صاحب تفسير المنار دربارهء اين مثال قرآنى مىنويسد :
« وجه شبه ميان كسانى كه انفاقهايشان توأم با منّت و اذيّت است ، با آنانى كه در بخششهاى
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 2 ، ص 547 .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 243 .