شش گانه است « 9 » ، او را « ثقه » دانستهاند « 10 » ، ولى گاهى هم مورد سرزنش قرار گرفته است « 11 » .
اما روايت صحيحين كه از عايشه ( 9 ق . ه . - 58 ه . ) نقل شده ، مسند و مرفوع است و معتبرتر مىباشد . البته عايشه به هنگام نزول وحى هنوز زاده نشده بود و خود شاهد نبوده ( در سال دوم هجرت زوجهء رسول خدا شد ) ، ولى لا بد از رسول خدا و يا از يكى از صحابه شنيده است « 12 » . به هر صورت ، گفتار ، گفتار عايشه است ، نه نقل قول نبى اكرم . فرق اساسى كه با اين روايت عبيد دارد يكى همان عدم ذكر خواب يا بيدارى است و ديگر اينكه از رؤيت جبرئيل در آسمان چيزى نمىگويد .
روايت ديگرى را هم طبرى از عبد اللّه بن شداد بن الهاد نقل مىكند « 13 » كه تقريبا تلخيص روايت عايشه است . در آن از خواب و بيدارى سخنى نيست و رؤيت جبرئيل را در آسمان ندارد . عبد اللّه از اكابر تابعين و روات ستّه ؛ ثقه ، فقيه و كثير الحديث است « 14 » . او از خواص اصحاب امير مؤمنان على ( ع ) بود و در جنگ نهروان كشته شد ( 82 ه . ) « 15 » . به هر صورت ، آن حديث هم مرسله است و نام صحابى را ندارد .
گفتهاند كه ابو موسى اشعرى ( 21 - 44 ه . ) ، مجاهد ( 102 ه . ) و زهرى ( 124 ه . ) هم در اين باره چيزى نقل كردهاند « 16 » . در ميان محدّثان شيعه ، ابن - شهرآشوب ( 588 ه . ) « 17 » و مجلسى ( 1111 ه . ) « 18 » هم اين حديث را نقل كردهاند ولى سند آن را بدست ندادهاند .
هامش
( 9 ) طبقات ابن سعد 5 : 34 ، كبير بخارى 3 : 1 / 455 ، معارف ابن قتيبه 192 ، حليه ابو نعيم 3 : 266 ، تهذيب عسقلانى 7 : 71 ، شذرات ابن العماد 1 : 82 .
( 10 ) اسد الغابه 3 : 353 .
( 11 ) كفايهء خطيب 176 ، جامع صغير مادهء مثل .
( 12 ) فتح البارى 8 : 581 .
( 13 ) طبرى 1 : 1148 .
( 14 ) ولى ضعف سند دارد . معجم رجال الحديث حضرت آقاى خوئى 10 : 226 .
( 15 ) اسد الغابه 4 : 183 ، التقريب 202 ، اختيار معرفة الرجال 141 ، معرفة الرجال كشى 57 ، خلاصهء علامه 51 ، منهج استرآبادى 200 ب ، المنتهى كربلائى 186 ، طبقات ابن سعد 6 : 86 ، كبير بخارى 3 : 1 / 115 ، تهذيب نووى 349 ، بداية ابن كثير 9 : 37 ، تهذيب عسقلانى 15 : 25 .
شذرات ابن عماد 1 : 90 .
( 16 ) اتقان سيوطى 1 : 92 چاپ ابراهيم .
( 17 ) مناقب 1 : 40 - 44 .
( 18 ) بحار الانوار 18 : 306 چاپ دوم .