يهوديان و مسيحيان « گابريل
Gabriel
» به معنى مرد خدا و مظهر قدرت خداست .
او دو بار بر دانيال نبى ( حدود 167 ق . م . ) فرستاده شده ، يك بار رؤيائى را تعبير مىكند « 3 » و بار دوم تا هفتاد هفته ( سال ) را براى او پيشگوئى مىكند « 4 » . مژدهء تولد يحيى « 4 » ( ع ) را به زكريا مىدهد « 6 » و تولّد عيسى ( ع ) را به مريم بشارت مىگويد « 7 » . او خود را چنين معرفى مىكند : « من جبرائيل هستم كه در حضور خدا مىايستم » . در ميان فرشتگان بزرگترين پيام آور خداوند و دومين چهار فرشتهء بزرگ است « 8 » . غالبا همراه ميكائيل به نام بزرگترين فرشتگان ياد مىشود « 9 » . با دو فرشتهء ديگر به ديدار ابراهيم رفت « 10 » و مىخواست او را از آتش نجات دهد « 11 » . در ضمائم تورات ( آپو كريفا ) تنها در رسالهء خنوخ نام او با سه فرشتهء ديگر مىآيد . . .
و خداوند او را براى مجازات مردم گمراه مىفرستد « 12 » . او در اين رساله يكى از شش و يا هفت فرشتهء نگهبان بهشت است « 13 » .
اما در قرآن مجيد ، فرشتهء وحى ، پيك محترمى است كه در نزد خداوند امين است و مكانتى دارد و در ميان فرشتگان مطاع و فرمانرواست ( 81 : 19 - 23 و 78 : 38 ) . طبق بيان قرآن فرشتهاى است داراى وجود و شعور و ارادهء مستقل .
در آغاز به نام « رسول كريم » . ( 81 : 19 ) سفير بزرگوار و « روح الامين » ( 26 :
193 ) ياد مىشود . بعد به نام « روح » ( 97 : 4 و 70 : 4 و 78 : 38 و 19 : 17 ) و « رسول ربّ » ( 19 : 19 ) خوانده مىشود ، سپس اسم « روح القدس » ( 16 : 102 و 2 : 87 ) از او ذكر مىگردد و بالاخره نام « جبريل » ( 2 : 97 ، 98 و 66 : 4 ) ياد مىشود و باز در آخر سورهء بقره ( آيهء 253 و 5 : 110 حدود سال دهم هجرت )
هامش
( 3 ) دانيال 8 : 16 - 27 .
( 4 ) ايضا 9 : 21 - 27 ( اشاره به ارميا 25 : 11 و 29 : 10 )
( 6 ) لوقا 1 : 19 .
( 7 ) ايضا 1 : 26 - 38 .
( 8 ) تلمود بميدبار ربا 2 : 9 .
( 9 ) جبرائيل و ميكائيل با هم ، ساقدوشهاى ازدواج آدم و حوا بودند ( برشيث ربا 8 : 15 ) و شاهد دفن موسى ( دواريم ربا 11 : 6 )
( 10 ) تلمود : باوامصيما 86 ب .
( 11 ) تلمود : پساحيم 118 الف .
( 12 ) خنوخ 9 : 1 و 10 : 9 .
( 13 ) ايضا 20 : 7 .