على ( ع ) آيههاى آغاز سوره براءة را ، در روز نحر بر مردم فرو خواند كه داستانش بتفصيل مضبوط است « 2 » .
و چون آيات 97 - 98 سورهء نساء دربارهء مهاجرت به مدينه رسيد ، پيرمردى كهن سال خود را از ناتوانان نشمرد و بكومك پسران روانهء مدينه گشت ، اما اجل مهلتش نداد و در تنعيم « 3 » بدرود زندگى گفت كه آيهء 100 سورهء نساء در آن باره نزول يافت « 4 » .
3 ) آنچه به حبشه بردند :
چون جعفر بن ابيطالب روانهء حبشه گشت ، در آنجا ميان او و كشيشان و راهبان مناظره و مباحثه در گرفت . رسول خدا نيز آيههاى 64 تا 68 سورهء 3 آل عمران را براى وى فرستاد كه مرود پسند خاطر نجاشى نيز قرار گرفت . ولى كسانى گفتهاند كه سورهء مريم بر نجاشى خوانده شد و آن آيهها كه گذشت به روم برده شد « 5 » .
همچنين از نزول آيات قرآنى بدين روش نيز سخن گفتهاند :
آيهء 45 سورهء 43 زخرف در شب معراج به بيت المقدس فرود آمد .
آيهء 45 سورهء 25 فرقان و آيههاى 22 - 24 - سورهء 84 انشقاق در طائف نزول يافت .
آيهء 85 سورهء 28 قصص در مهاجرت نبى ( ص ) به جحفه « 6 » آمد .
آيهء 30 سورهء 13 رعد ، در حديبيه نازل شد . هنگامى كه رسول خدا ( ص ) با مردم مكه صلح مىكرد به على ( ع ) فرمود كه صلحنامه را با كريمهء « بسم اللّه الرحمن - الرحيم » شروع كند ، ولى سهيل بن عمرو از آن تن باز زد و گفت رحمان و رحيم را نمىشناسيم و اگر ترا هم پيامبر خدا مىدانستيم كه از تو پيروى مىكرديم . در اينجا
هامش
( 2 ) تفسير قرطبى 1 : 363 - 364 ، مجمع البيان 3 : 3 .
( 3 ) تنعيم : جائى است در حلّ به دو فرسنگى مكّه ، مردم مكه چون قصد عمره كنند از آنجا محرم گردند .
( ياقوت ) .
( 4 ) دربارهء نام اين شخص و نام پدرش اختلاف است و بيش از ده گونه آن را ذكر كردهاند . تفسير طبرى 5 : 151 - 153 بولاق ، 9 : 114 - 119 طبع معارف ، سنن بيهقى 9 : 14 ، 15 ، الدر المنثور 2 :
208 ، مجمع البيان 2 : 100 ، تفسير قرطبى 5 : 349 ، البرهان فى علوم القرآن 1 : 204 ، كشف الاسرار 2 : 655 ، ابو الفتوح رازى 3 : 268 .
( 5 ) البرهان 1 : 205 ، مناهل 1 : 194 .
( 6 ) جحفة : قريهاى ميان مكه و مدينه به چهار منزلى مكه .