اما اين كه وحى در خواب بر پيامبر اكرم نازل شده باشد مورد اختلاف نظر است .
مثلا بعضى نزول سورهء كوثر را در خواب مىدانند كه رسول خدا پيش همه در مسجد بود كه رؤيائى ديد و خندان چشم گشود و مژدهء نزول سورهء كوثر را داد « 21 » . همه اين را قبول ندارند . چه ، سورهء كوثر از آن پيش نازل شده بود و گذشته از آن ، اگر هم حالى شبيه رؤيا دست داده باشد ، يكى از حالات مخصوص وحى بوده است « 22 » ، نه رؤيائى كه در آن وحى نازل شده باشد . ولى ظهورات شبانهء وحىها در قرآن مورد گواهى است ( مثلا 44 : 3 و 97 : 1 ) و در اخبار نيز اشارات زيادى بدانها شده است « 23 » .
به هر صورت ، رؤياى صادقه از نوع وحى در خواب نبوده و اين همان دورهاى است كه رسول خدا بايد آماده مىشد تا وحى الهى را توسط جبريل امين دريافت دارد . و اين روشنى رؤيا را كنايه از تشعشع نورانى دانستهاند كه بر روح مقدسش منكشف مىگشت تا إفاضهء روح القدس را بر او ممهّد نمايد . مدت اين احوال پيش از بعثت را سه سال و يا شش ماه و يا سه ماه دانستهاند « 24 » .
خواب پيامبر ( ص ) نيز از خوابها جداست كه فرمود :
« تنام عينى و لا ينام قلبى » چشمم بخواب و دلم بيدار است « 25 » .
سنّ پيامبر ( ص )
چهل سالگى سنّى است كه كمال انسانى و عقلانى شمرده شده و در آن سن عقل به نهايت صفا و اوج كمال خود مىرسد . در قرآن حكيم هم بدين مرحله از رشد اشارهاى است ( 46 : 15 ) . بيشتر اخبار حاكى از آن است كه در حدود يك چنين سنّى وحى الهى بر پيامبر خدا نازل شده و او ( ص ) مأمور به تبليغ رسالتش گرديده
هامش
( 21 ) الدر المنثور 6 : 401 ، اسباب النزول سيوطى ،
( 22 ) اتقان 1 : 23 ، مباحث فى علوم القرآن مناع القطان : 37 بيروت 1396 .
( 23 ) اتقان 1 : 81 ببعد نوع 3 .
( 24 ) مناقب شهر آشوب ، بحار الانوار ، از كتاب خميس 2 : 317 . مناهل العرفان 1 : 45 .
( 25 ) بخارى : تهجد 16 ، تراويح 1 . مناقب 24 ، مسلم : مسافرين 125 ، طيالسى : ليل 9 . ابو داود :
طهارة 79 ، ترمذى : مواقيت 208 ، احمد بن حنبل 1 : 220 ، 278 و 2 : 251 . . . الدارمى : المقدمه باب 1 ، طبقات ابن سعد 1 / 1 / 113 ، 116 و 131 .