كانتربورى از كنت ، روانهء شمال و غرب شدند . در فرانسه شاهان مروونژ
Merovinge
اسما حكمرانى وسيعى داشتند . امپراطورى غربى رم تسليم بربرها شده بود ولى امپراطورى شرقى ( قسطنطنيه ) به زمان فو كاس گرفتار شورشهاى داخلى بود « 6 » .
در سنّ رسول خدا در آن هنگام و در تعيين ماه و روز آن اختلاف نظر بسيار است .
بيشتر اخبار چهل سالگى را گفتهاند ، ولى در آن ميان 37 سالگى و از 41 تا 43 سالگى هم ديده مىشود « 7 » . در ماه بعثت نيز رمضان و رجب و ربيع الاول را هم ذكر كردهاند . هم چنان كه نخستين نزول جبرئيل را در 7 ، 14 ، 17 ، 18 و 24 رمضان و 3 ، 8 و 12 ربيع الاول و 27 رجب هم گفتهاند « 8 » ، به روز شنبه يا يكشنبه و يا دوشنبه « 9 » . البته اقوال ديگرى هم هست .
ابن اسحاق با استناد به آيهء شريفهء :
« إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
( 8 : 41 ) اگر به خدا و به آنچه بر بندهء خود در روز فرقان روزى كه دو سپاه ( در جنگ بدر ) روبرو شدند ، خدا نازل فرمود ايمان آوردهايد ؛ بدانيد كه خدا بر هر چيز تواناست » مىگويد : چون رسول خدا ، صبح روز جمعه هفدهم رمضان در بدر با مشركان روبرو شد ، بنابراين آغاز بعثت نيز چنين روزى بوده است « 10 » .
اين احتمال البته پسنديده هست ، ولى كافى نيست . چه ، بيشتر ليلة القدر را كه قرآن در آن نازل شده و بعد باز بدان اشاره مىشود ، در دههء آخر رمضان گرفتهاند و آن را شب 21 و يا 23 رمضان دانستهاند « 11 » و اين قبيل احاديث با شب قدر بودن
هامش
( 6 )BellخsIntroduction .،P .1 .
( 7 ) طبرى 2 : 201 ببعد ، امتاع الاسماع 1 : 13 ، تاريخ الاسلام ذهبى 1 : 69 . ابن الاثير 2 : 16 ، ابن خلدون 3 : 6 ، البداية و النهايه ابن كثير 3 : 1 - 2 ، شرح النووى بر صحيح مسلم 15 : 99 ، الروض 2 : 384 ، سبل الهدى 2 : 303 ، بخارى : مناقب 23 ، ترمذى : مناقب 4 .
( 8 ) طبقات ابن سعد 1 : 193 ببعد بيروت ، سيرهء حلبيه 1 : 272 ، عيون الاثر فى فنون المغازى و الشمائل و السير ابن سيد الناس 1 : 88 قاهره 1356 . ابن كثير 3 : 6 يعقوبى 2 : 15 ، زينى دحلان 1 : 92 ، بحار الانوار 18 : 190 ، سبل الهدى 2 : 303 .
( 9 ) طبرى 2 : 203 ببعد ، امتاع الاسماع 1 : 14 ، يعقوبى 2 : 17 - 18 ، مروج 2 : 282 .
( 10 ) ابن هشام 1 : 240 .
( 11 ) مسلم : صلاة المسافرين 179 و 180 ، ابو داود : رمضان 2 - 6 ، ترمذى : صوم 72 تفسير سورهء قدر