است « 1 » .
گفتهاند رسول خدا به روز دوشنبهاى « 2 » در هفدهم رمضان و يا 27 رجب ( 12 سال پيش از هجرت مطابق ششم اگوست و يا اول فوريهء سال 610 ميلادى ) به هنگامى كه چهل سال و شش ماه و هشت روز قمرى - سى و نه سال و سه ماه و هشت روز شمسى از عمر شريفش مىگذشت « 3 » ، مبعوث شد .
بعثت پيامبر اكرم ( ص ) پنج سال پس از بنيان مكه ، بيست سال پس از سلطنت خسرو پرويز ساسانى ، دويست سال پس از « يوم التّحالف » در ربذه « 4 » و به هنگام حكومت إياس بن قبيصهء طائى بر حيره بود « 5 » . در عربستان ، غسّانيان متحدين روم شرقى ، لخمىها متحدين ايران ، آل حمير متحدين حبشه و قبيلهء كنده مورد نزاع بود . شام و آسياى صغير و قفقاز جنوبى نيز مورد كشمكش ايران و روم ، افغانستان ميان تركان محلى و ساسانيان و هياطله مورد نزاع ، ماوراء النهر زير فرمان تركان ، مصر و آفريقاى شمالى و اروپاى شرقى نيز در اختيار روم شرقى بود . به همان زمان كه مبلّغان كلمبا
Columba
ايمان مسيحيت را به شمال انگلستان بردند و به همان هنگام كه مبشّران
هامش
( 1 ) التجريد الصريح لاحاديث الجامع الصحيح حسين بن مبارك زبيدى 1 : 62 باب مبعث النبى . زاد المعاد ابن قيم جوزيه 1 : 19 . بخارى : مناقب 23 ، لباس 68 ، مناقب الانصار 25 ، مسند طيالسى :
صفة النبى 1 . حتى گفتهاند كه بعثت رسولان عموما در چهل سالگى بوده و در مورد حضرت عيسى ( ع ) هم كه كمتر از چهل سال داشته ، سند معتبرى در دست نيست . زاد المعاد 1 : 18 .
( 2 ) پيامبر به بلال فرمود : « . . . هيچگاه روز دوشنبه را از ياد مبر كه من در اين روز به دنيا آمدم و در آن مبعوث گشتم و در آن وفات مىيابم . . . » شرح المواهب و الروض 2 : 384 ، مسند احمد 4 : 107 ، سيرهء ابن كثير 1 : 393 .
( 3 ) محمد ( ص ) محمد رضا 59 ، نور اليقين فى سيرة المرسلين و محاضرات تاريخ الامم الاسلامية شيخ محمد الخضرى 69 . پايهء اين محاسبه بيشتر متكى بر حساب اوّليهاى است كه محمود پاشا ( محمود بن حمدى مصرى ) استاد رياضى ( 1220 - 1303 ه . ) كرده است . او در سال 1858 م . رسالهء خود را دربارهء گاه شمارى پيش از اسلام در پاريس به چاپ رساند كه سال بعد به دستيارى استاد احمد زكى پاشا ( م 1935 م . ) به عربى ترجمه و چاپ شد ( نتائج الافهام فى تقويم العرب قبل الاسلام چاپ پاريس و بولاق ) . رياضىدان معروف مصرى آغاز وحى را فوريه سال 610 ميلادى گرفته ، ولى خضرى بك آن را خطا شمرده و مىگويد اين محاسبه مبتنى بر بعضى از رواياتى است كه بعثت را در آغاز چهل سالگى باز گفتهاند . گذشته از آن ، مبانى كار محمود پاشا مورد گفتگو است . ولى به هر صورت ، در زمان خود كار جالب توجهى بوده است ، همچنين ديده شود : التوفيقات الالهامية فى مقارنة التواريخ الهجرية بالسنين الافرنيكه و القبطية لمختار باشا ، بولاق 1311 .
( 4 ) مروج الذهب مسعودى 2 : 28 .
( 5 ) بلاذرى 1 : 103 ببعد .