چگونگى مصحف او
مىدانيم كه او نيز مصحفى داشت و حتى توقعش اين بود كه او به جاى زيد مأمور جمع و توحيد مصاحف مىگشت و يا مصحف او جانشين مصحف عثمانى مىشد .
اما دربارهء ترتيب سورهها در مصحفش متأسفانه همچنان در كمبود آگاهى و تنگى مجال هستيم . دو منبع اساسى داريم كه فهرست ابن نديم و اتقان سيوطى باشد .
چند و چون آن را مىرسيم . گذشته از آن ، اختلافى است كه در قرائت قرآن داشته و بدان هم اشارههائى خواهيم داشت . نخست ترتيب مصحف او :
1 ) ابن النديم « 21 » :
« فضل بن شاذان گفت : تأليف سورههاى قرآن را در مصحف ابن مسعود بدين ترتيب ديدم :
البقره 2 ؛ النساء 4 ؛ آل عمران 3 ؛ المص 7 ؛ الانعام 6 ؛ المائده 5 ؛ يونس 10 « 22 » ؛ براءة 9 ؛ النحل 16 ؛ هود 11 ؛ يوسف 12 ؛ بنى اسرائيل 17 ؛ الانبياء 21 ؛ المؤمنون 23 ؛ الشعراء 26 ؛ الصافات 37 ؛ الاحزاب 33 ؛ القصص 28 ؛ النور 24 ؛ الانفال 8 ؛ مريم 19 ؛ العنكبوت 29 ؛ الروم 30 ؛ يس 36 ؛ الفرقان 25 ؛ الحج 22 ؛ الرعد 13 ؛ سبا 34 ؛ الملائكه 35 ؛ ابراهيم 14 ؛ ص 38 ؛ الذين كفروا 47 ؛ القمر ( لقمان 31 ) « 23 » ؛ الزمر 39 ؛ الحواميم « 24 » ؛ المسبحات « 25 » ؛ حم المؤمن 40 ؛ حم الزحرف 43 ؛ السجده 41 ؛ الاحقاف 46 ؛ الجاثيه 45 ؛
هامش
( 21 ) الفهرست : 26 فلوگل ، 45 قاهره ، 29 تجدد .
( 22 ) شورشيان مصر هم كه با عثمان گفتگو دارند ، سورهء يونس را هفتمى « سابعه » مىنامند ( تاريخ طبرى 1 : 2963 آنالس ) .
( 23 ) در متن ، نام سى و سومين سورهء مصحف ابن مسعود ، القمر ذكر شده ، ولى مجددا به جاى شصت و ششمين سورهء مصحف وى همين سوره به نام اقتربت الساعه ذكر شده است كه پنجاه و چهارمين سورهء قرآن باشد .
فلوگل اين را با سورهء لقمان تطبيق مىدهد و به همين جهت در اينجا ميان دو كمان يادداشت شده است .
( 24 ) حواميم يعنى سورههايى كه با « حم » شروع شده و در قرآن مجيد سورههاى چهلم تا چهل و ششم را چنين مىنامند ، ولى ابن النديم تمام اين سورهها را مجدّدا نام مىبرد به غير از سورهء الشورى 42 - ممكن است منظورش از حواميم همان سورهء شورى بوده است .
( 25 ) منظور از مسبّحات اين سورهها مىباشد : أسرى 17 ، حديد 57 ، حشر 59 ، صف 61 ، جمعه 62 ، تغابن 64 ، اعلى 87 . جاى شگفتى است كه ابن نديم تمام اين سورهها را مجددا نام مىبرد و منظورش از مسبّحات روشن نيست .