آوردم » و در نماز كه مىخواند
« فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها
( 91 : 8 ) مىفرمود :
« اللّهم آت نفسى تقواها و زكّها و انت خير من زكاها ، انت وليها و مولاها » تا حق تلاوت اداء شود كه خداوند فرموده :
« الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ ، أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ
( 2 : 121 ) كسانى كه كتاب به آنها داديم و حقّ تلاوت آن را به جا مىآورند ، آنان مؤمنان به كتاب هستند » . از اينجا بود كه امام جعفر صادق ( ع ) فرمود : قرآن بايد با ترتيل ( شمرده و با درنگ ) خوانده شود . اگر به آيهاى رسيدى كه در آن بهشت ياد شده درنگ كن و از خدا آن را بخواه و اگر به ياد جهنم رسيدى ، درنگى كن و به خدا پناه بر « 7 » .
اينها كه گفتهاند همه صبر و استقامتش ، پايدارى و همّتش را نشان مىدهد .
ديديم كه در نماز آنقدر به خواندن سورههاى قرآنى مىايستاد كه پايش ورم مىكرد « 8 » . در آخر عمر كه ديگر تاب آن قيامهاى طولانى را نداشت نشسته نماز مىخواند . ولى به هنگام ركوع به پا مىخاست و به ركوع مىرفت « 9 » . در آغاز ، نماز شب را در مسجد بجا مىآورد ، ولى بعدها ، از بيم آنكه مبادا مردم آن را واجب بدانند و از آن عاجز گردند ، نماز شب را در خانه مىخواند « 10 » . پيامبر نه تنها در نماز ، بلكه به روز و شب ، گاه و بىگاه ، هر وقت فرصتى پيش مىآمد ، حتى در سفر بر پشت چهار - پا « 11 » و در جبههء جنگ برابر دشمن ، قرآن را با صداى بلند مىخواند و دوست داشت كه قرآن خواندن ديگران را هم بشنود « 12 » و آنها را در اين كار بسيار تشويق و ترغيب مىكرد . در هنگام جنگها ، اين پيامبر بود كه قرآن را به صداى بلند تلاوت مىفرمود و آواى پرطنين او كه بيشتر آيات جهاد را منعكس مىساخت ، در جنبش و تكاپوى ياران و برانگيختن به جنگ و سلحشورى ياران تأثيرى فراوان داشت . اين اثر را در مواقع عادى و از همان روزهاى اول دعوت هم مىبينيم . خواندن آيات قرآن ، اعراب را جذب مىكرد . اثرى عميق و نافذ داشت . اين بود كه كافران
هامش
( 7 ) محجة 2 : 222 .
( 8 ) بخارى : الرقاق 20 ، احمد 4 : 251 و 255 و طيالسى ح 693 .
( 9 ) بخارى : التهجد 4 ، احمد 1 : 299 و 6 : 225 .
( 10 ) نمازهاى شب نبى اكرم را ببينيد : مفتاح كنوز السنه 429 س 2 و 3 ، ص 430 س 1 .
( 11 ) مفتاح كنوز السنة 404 س 3 . المرشد الوجيز 198 .
( 12 ) ايضا 399 س 3 .