تلاش بسيار داشتند تا جائى كه ممكن است كسى گوش به قرآن ندهد و چون حضرت قرآن مىخواند ميان سخن او بانگ و فرياد بر مىآوردند تا او را به غلط افگنند و ديگران هم نشنوند ( 41 : 26 ) . اما همهء اين حيلهها بىاثر ماند و قرآن اثر جاودانى خود را آشكار ساخت .
مسروق ( م 63 ه ) كه در ميان تابعان يعنى افراد نسل دوم اعلم اهل فتوا بود نقل مىكند كه عائشه ديد حضرت رسول سخنى به راز با فاطمه دخت گرامى خود در ميان نهاد . بعدها فاطمه ( ع ) نقل كرد كه پيامبر فرمود : « هر سال جبرئيل يك بار قرآن را با من تكرار مىكرد ، ولى امسال او دو بار با من تكرار ( مقابله ) كرده و اين نيست مگر از نزديكى اجلم » . « 13 » روايت مشهورى مىگويد كه پيامبر هر سال در ماه رمضان ، قرآن را تا آنجا كه نازل شده بود با جبرئيل مقابله و تكرار مىكرد و در اين هنگام حافظهء رسول ( ص ) چنان كه باد حامل باران باشد بارور و شاداب ، از قرآن سرشار مىگرديد « 14 » .
اين اتصال و ارتباط دائمى با فرشتهء وحى ، و آن اهتمام و مراقبت هميشگى شخص پيامبر ، موجب آن بود كه وى ( ص ) تا آخرين لحظهء حيات بدون هيچ فتور و سستى ، همهء قرآن را تمام و كمال به حافظه داشته و خود پيشواى به حق قاريان قرآن باشد . او خود توجهى برتر از گمان در حفظ و ضبط قرآن داشت و پس از حفظ در سينه ، روح اين توجه و اهتمام به قرآن را در ياران خود و مسلمانان ديگر نيز دميده بود .
او ديگران را تشويق مىكرد كه هر چه مىتوانند قرآن بيشتر حفظ كنند . چنين بود كه از فرط حرص بر آموزش قرآن و عمل بدان مىفرمود : « بهترين شما و يا برترين شما كسى است كه قرآن را خود بياموزد و به ديگران آموزش دهد » « 15 » . يا فرمود : « هر - كه آيهاى از كتاب خدا بشنود ، روز قيامت آن آيه نورى باشد ، و يا ده نيكى براى وى نويسند » « 16 » . و يا اينكه : « فضيلت كلام خدا بر سخنان ديگر ، چون فضل خدا بر
هامش
( 13 ) بخارى : 61 مناقب 25 ، استئذان 43 ، فضائل القرآن 7 ، مسلم : فضائل الصحابه 98 ، 99 ، ابن ماجه :
الجنائز 63 ، طبقات ابن سعد 2 : 2 / 3 و 40 ، احمد 1 : 230 ، 275 ، 325 ، 326 ، 362 ، 399 و 6 : 282 ، طيالسى : ح 1373 ، فضائل القرآن ابن كثير 26 ، 27 ، 44 .
( 14 ) بخارى : صوم 7 ، بدء الخلق 6 ، مناقب 23 ، مسلم : فضائل 50 ، نسائى : صيام 2 ، احمد 1 : 288 ، 363 ، 366 ، 373 .
( 15 ) محجه 2 : 210 ، فضائل القرآن ابن كثير 63 ، مفتاح كنوز السنه ص 397 س 2 و 3 .
( 16 ) احياء العلوم غزالى .