مىداد كه بهترين مردم زمانه سه نفرند : رئاب الشّنّى و بحيراى راهب و ديگرى كه هنوز نيامده و يا منتظر موعود يعنى پيامبر « 17 » . بدين ترتيب ، او راهبى نسطورى است بر مذهب اريوس كه منكر لاهوت مسيح بايد مىبود و مريم را مادر ناسوتى عيسى مىدانست و عيسى را مظهر كلمه ، نه خدا . مىگويند شاگردانى داشت يكى به نام « مذهب » و ديگرى كه همان سلمان فارسى است « 18 » . و به دسيسهء بعضى از اشرار يهود كشته شد « 19 » .
چهرهء بحيرا در ذيل نام سرجيوس ، در كتب روم شرقى ( بيزانس ) نيز آمده و تصادفا رنگ و خط اين چهره با بعضى از احاديث ضعيف اسلامى نيز تطبيق مىكند .
مثلا تئوفانس
TheoPhanes
مورخ بيزانسى ( 752 - 18 يا 817 م . ) متعلق به كليساى ارتدوكس است . تاريخ عمومى دارد كه جداول تاريخى او دربارهء ايران و روم و عرب واجد اهميت است . او شرح مىدهد كه پس از نخستين ظهور جبرئيل ، خديجه با هيجان زيادى به سرجيوس ، يك راهب بدعت جوى عزلت نشين ، مراجعه كرد و او خديجه را آرام نمود « 20 » . كه در اينجا از يك حديث ضعيفى استفاده كرده و داستان ورقه و بحيرا را با هم مخلوط و مشتبه ساخته است . باز بدين قسمت برمىگرديم . امّا سخن بدين جا ختم نمىشود و اين سلسله سر دراز دارد . نويسندگان مسيحى براى حمله به اسلام از هيچ جعل و تهمتى خوددارى نمىكردند . يك رسالهء جعلى كه مسلما بعد از قرن يازدهم مسيحى نوشته شده و در چندين روايت عربى و سريانى باقى مانده ، « 21 » از مكاشفهء بحيرا سخن مىگويد : اين كتاب را به يشوع يبه (
Ishoyabh
) نسبت دادهاند . ظاهرا دو نفر بدين نام بيشتر مشهورند .
يكى آنكه اسقف ارزون بود و در برابر بهرام چوبين نزد روميها از ؟ ؟ ؟ خسرو اپرويز طرفدارى مىكرد و ؟ ؟ ؟ هرمزد چهارم در 580 ميلادى او را به جاثليقى (
Catholicos
)
هامش
( 17 ) ترجمهء مروج 1 : 61 ، معارف ابن قتيبه 58 .
( 18 ) ميزان الاعتدال 2 : 153 ، لسان الميزان 3 : 39 .
( 19 ) محمد ( ص ) محمد رشيد رضا 98 .
( 20 )TheoPhanes؛ChronograPhia،P، 333 ،ed .Classen،I، 315 .
و نسينك در مقالهء بحيرا در مختصر دائرة المعارف اسلام اضافه مىكند :GeorgiusPhrantzes(ed .Bekker،P .592sq .)
( 21 ) ايضاGottheil،A .ChristianBahiraLegend،inZA،vol .Xlll .sq .