« كتاب » مىخوانده ، پس دستاويز كردهاند كه در همان چند دقيقه علوم را به پيامبر آموخته ! . . . سخنى پوچتر از اين هم توان گفت ؟ . . .
كسى كه بيش از همه دربارهاش جنجال داشتهاند و اين جنجال هم طى قرون پى در پى دامن زده شده « راهب دير بصرى » است و چون در ميان اين معلّمان موهوم ، اين يكى بيشتر مورد استناد قرار گرفته ، لذا اين يكى را توضيح بيشترى مىدهيم .
داستان اين راهب مربوط مىشود به زمانى كه محمد ( ص ) 9 تا 13 سال داشت « 5 » .
در يكى از سفرهاى تجارتى تابستانى قريش ، در حدود سال 583 ميلادى ، او به همراه عمويش ابوطالب با كاروانى به شام ( سوريه ) مسافرت مىكرد ، وقتى كاروان به بصرى « 6 » و يا نزديكى آنجا رسيد ، راهبى كه آنجا در صومعهاش زندگى مىكرد متوجه شد كه ابرى هميشه بر سر يكى از كاروانيان سايه افگنده و يا شاخهء درخت ، سايهء خود را بر او مىگستراند . راهب مسيحى كه نامش « بحيرا » « 7 » بود از همهء كاروانيان دعوت كرد كه مهمان او باشند . آنها پذيرفتند ، اما محمد ( ص ) را كه كودكى كوچكتر از همه بود ، جا گذاشتند . بحيرا در ميان مهمانانش آنچه را مىجست ، يعنى كسى كه چهرهاش در كتابهائى كه او خوانده بود به عنوان آخرين پيامبر ترسيم شده بود ، نيافت . از آنها پرسيد كه آيا آنها همگى آمدهاند ؟ همين كه
هامش
( 5 ) بحار الانوار 6 : 107 يا 18 : 318 ، التنبيه و الاشراف مسعودى 197 ، حلبيه 1 : 140 ، المحبر 9 .
( 6 ) بصرى شهر حوران است كه در 25 ربيع الاول سال 13 هجرى نخستين شهرى بود كه در شام به صلح تسليم مسلمانان شد . گويا « شمشير » ش معروف بوده است ( معرّب جواليقى 59 ، ابن دريد 1 : 259 ) .
( 7 ) منابعى براى مطالعه : طبقات ابن سعد 1 / 1 / 76 ، 82 ، 99 ، 100 ، ابن هشام 115 گوتينگن يا 1 :
191 ببعد حلبى ، طبرى 1 : 6 - 1123 ، سيرهء حلبى 1 : 136 و يا 177 ببعد ، ترمذى 282 ، تاريخ - الخميس 1 : 257 و 262 ببعد ، فهرست ابن النديم 23 فلوگل ، اصابه 1 : 357 ، مفصل تاريخ العرب قبل الاسلام 6 : 603 ، محمد ( ص ) محمد رضا 32 - 35 ، 96 ، زندگانى محمد ( ص ) هيكل 1 : 165 ، مروج الذهب 1 : 44 و 146 ترجمه 61 ، 67 ، 485 ، 642 ، ترجمه كامل 1 : 34 و 35 ، سيرهء ابن كثير 1 : 140 ، 243 ببعد ، سبل الهدى 1 : 189 ببعد ، عيون الأثر 1 : 43 ، الروض 1 : 118 ، ميزان الاعتدال 2 : 153 ، لسان الميزان 3 : 39 ، دلائل النبوه ابو نعيم 125 ، وفاء الوفاء 1 : 131 ، شرح المواهب 1 : 190 ، دلائل النبوة بيهقى 1 : 31 ، مجلهء فرهنگ ايران زمين ، سال اول ص 168 مقالهء مينورسكى زمستان 39 ص 224 ، دائرة المعارف اسلام و مختصر آن مقالهء بحيرا . مقالهء نلد كه درZDMG12 : 699 ببعد .
اسماعيليه معتقدند كه عيسى ( ع ) ناطق پنجم بود و ودائع و وثائقى كه از زمان موسى بود توسط بحيراى راهب به ناطق ششم ( پيامبر گرامى ) تسليم شد . اساس التأويل نعمان بن حيّون تميمى چاپ عارف تامر ص 314 ح 1 و 325 .