تفسير ابن عباس
تنوير المقياس من تفسير ابن عباس ، لأبي طاهر محمّد ابن يعقوب الفيروزآبادى صاحب القاموس » ( قرن هشتم ) .
دربارهء تفسير ابن عباس دو احتمال است :
1 - فيروزآبادى از استادش و او از استادش و او از شيخ خود ( تا برسد به ابن عباس ) شنيده و اين شنيدهها را جمع كرده باشد .
طبق اين احتمال بايد بگوييم تفسير ابن عباس مثل يك روايت مفصّلى است كه مربوط به از اوّل تا آخر قرآن است و سينه به سينه به هم دادهاند يا در اين كتاب نوشته و تنظيم شده است .
2 - اقوال ابن عباس از لابلاى تفاسير مختلف كه از او مطلبى را نقل كردهاند ، جمع شده و به صورت كتابى درآمده باشد .
يعنى مثلا در تفسير طبرى هر جا قولى از ابن عباس بوده استخراج شده و همينطور در تفاسير ديگر .
احتمال دوم صحيح نيست . زيرا فيروزابادى رحمه اللّه تصريح كرده است اين مطالب تفسيرى را از مشايخ خود - تا به ابن عباس برسد - شفاها يا كتبا تحويل گرفته است .
مقالهاى دربارهء تفسير ابن عباس به نام « تحقيق دربارهء ابن عباس و مقام وى در تفسير » ، از دكتر سيد محمّد باقر حجّتى در مجله مقالات و بررسىها چاپ شده است . « 1 »
در اين مقاله مىخوانيم : « كثرت روايات تفسيرى منسوب به ابن عباس و احيانا وجود تنوّع و گاهى تناقض ، محققّان را در پذيرش همهء روايات منسوب به او مردّد ساخته
هامش
( 1 ) . مجلهء « مقالات و بررسيها » از دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى تهران ، سال 1353 ، دفتر 17 و 18 .