روضات الجنّات از پدر علامهء مجلسى رحمه اللّه نقل كرده است : يظهر منه إنّه كان متصوّفا و يمكن أن يكون صوفيّا . سپس صاحب روضات مىگويد : و كأنّ مراده ارتباطه باللّه و فناؤه في اللّه و بقاؤه باللّه و هذا المعنى موجود في الروايات الصحيحة .
از فرات غير از اين تفسير نوشته ديگرى در دست نيست مگر جزوهء كوچكى كه موضوعش سبّ اهل اصفهان بر على بن ابى طالب است « 1 » . بايد تفسير او را كاملا مطالعه نمود تا معلوم شود كه چيزى گواه بر اينكه او صوفى است . دارد يا نه ؟
نسبت - به صوفيّه گاهى براى نكوهش و مذمّت است و گاهى براى تمجيد ، زيرا يك معنى صوفى بودن يعنى با خدا ارتباط داشتن . به مقام بقاء و فناء رسيدن . در اين زمينه روايات هم هست . كه معروفترينش روايت نوافل است :
لا يزال عبدى يتقرّب اليّ بالنوافل حتّى أكون سمعه ، حتّى أكون بصره ، حتّى أكون يده . . . اين فناء و بقاء باللّه است . صاحب روضات مىگويد شايد منظور از صوفى بودن ستايش باشد نه نكوهش .
رسالهاى داريم به اين عنوان : اجوبهء جناب مستطاب اعلم العلماء المحقّقين ، أفضل المتقدّمين و المتأخّرين آخوند ملا محمّد باقر مجلسى رحمه اللّه به سؤالات مرحوم ملا خليل قزوينى رحمه اللّه .
ملا خليل از علماء دورهء صفويّه است . پايتخت صفويّه ، مدّتى قزوين بود . و او در آن دوره در قزوين ، خدمات و كارهاى زيادى انجام داد . فوتش حدود 20 سال قبل از علامهء مجلسى رحمه اللّه بود . از جمله خدماتش اين است كه اصول و فروع و روضهء كافى را به فارسى و عربى شرح كرده است . شرح فارسى آن تمام و به نام صافى و عربى آن ناقص و به نام شافى است . شرح فارسى اصول آن ، در گذشته ، در دو جلد چاپ شده است . برخى از علماء از او خيلى به عظمت ياد مىكنند . ملا خليل سؤالاتى از علامهء مجلسى نموده است و علامهء مجلسى به اين سوالات جواب داده است .
علامهء مجلسى رحمه اللّه در آن رساله فرموده است : بسيارى از علماء دين نيز طريقهء مرضيهء
هامش
( 1 ) . مقدمه چاپ جديد تفسير فرات ، ص 12 .