عكرمه غلام حصين بن حرّ عنبرى بود . زمانى كه ابن عباس از طرف امام على بن ابى طالب عليه السلام والى بصره بود ، حصين او را به ابن عباس بخشيد . ابن عباس براى آموزش قرآن و سنت به عكرمه فراوان كوشيد . طبق برخى نقلها او را مىبست و قرآن و سنت به او مىآموخت . ابن عباس او را خوب تربيت كرد و بسيار نيكو آموزش داد و در نتيجه فقيهى بزرگ و داناترين فرد در زمينه تفسير و معانى قرآن شد . « 1 » بنابراين مهمترين استاد او ابن عباس بوده .
گفتهاند از على بن ابى طالب و حسن بن على عليهما السلام و ابى سعيد و افراد ديگرى نيز روايت كرده ؛ « 2 » اما روشن است كه استادش ابن عباس مىتواند از على عليه السلام نقل كند ؛ ولى او در زمان شهادت امام على عليه السلام تنها سيزده سال داشته و بعيد است كه از آن حضرت مستقيم نقل نموده باشد ؛ اما با واسطه ممكن است .
از نظر علمى او را بسيار ستوده و وى را يكى از فقهاى تابعى مكه بر شمردهاند .
روايت شده كه ابن عباس به او گفت : برو براى مردم فتوا بده . « 3 »
به سعيد بن جبير گفته شد : آيا كسى را داناتر از خود مىدانى ؟ گفت : عكرمه . « 4 »
سلّام بن مسكين از قتاده نقل كرده كه مىگفت : داناترين مردم به تفسير ، عكرمه است . عباس بن مصعب مروزى گفته است : عكرمه ، داناترين شاگردان ابن عباس در تفسير است . عمرو بن دينار گفته : جابر بن يزيد مسائلى را به من داد تا آنها را از عكرمه بپرسم و مىگفت : اين عكرمه غلام ابن عباس ، درياست ؛ از او پرسيد . از قتادة نقل شده : اعلم تابعان چهار نفرند : عطا ، سعيد بن جبير ، عكرمه و حسن ( بصرى ) . « 5 »
اين نقلها از رتبهء بالاى علمى عكرمه خبر مىدهد ؛ ولى از طرف ديگر سند اين نقلها نيز از نظر حجيت قابل خدشه است ؛ اما از آنجا كه ايشان در زمان برخى از ائمه
هامش
( 1 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 349 .
( 2 ) . ابن حجر عسقلانى ، تهذيب التهذيب ، ج 7 ، ص 235 .
( 3 ) . همان ، ص 228 .
( 4 ) . همان ، ص 229 .
( 5 ) . الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 466 .