دو نمونهء تفسيرى
1 . تفسير باطنى : در تفسير آيه شريفه
. . . أُولئِكَ يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ
؛ « 1 » آنان را از جايى دور ندا مىدهند ، طاووس گفته است : يعنى دور از دلهاى ايشان ندا مىدهند . « 2 »
2 . تفسير به معناى اخص : در تفسير آيهء شريفه
. . . خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً
« 3 » گفته است : منظور كار زنان است كه در هيچ چيز درماندهتر از كار زنان نيست . « 4 »
4 . عطاء بن ابى رباح ( متوفاى 114 ق )
از فقهاى نامدار مكه ، از اصحاب خاص ابن عباس ، شاگرد و پرورش يافته مكتب اوست . فرزندان ايشان ؛ عبد الملك ، عبد اللّه و عريف ، از اصحاب امام باقر و امام صادق عليهما السلام بودهاند . « 5 » همانطور كه در شرح حال ابن عباس گذشت ، وى همان كسى است كه در آخرين بيمارى ابن عباس در طائف همراه با گروهى از بزرگان طائف به حضور وى آمده و حديث امامت و ولايت را از ايشان نقل مىكند . « 6 »
امام باقر عليه السلام در روايتى او را ستوده ، « 7 » و ابو نعيم وى را در شمار تابعانى آورده است كه از امام باقر عليه السلام روايت كردهاند . « 8 »
ذهبى مىنويسد : عطا ؛ ثقه ، فقيه ، و دانشمند بود و فراوان حديث نقل مىكرد و فتواى اهل مكه به او منتهى مىشود . ابن عباس هنگامى كه اهل مكه براى اخذ معارف دينى به او مراجعه مىكردند ، مىگفت : « تجتمعون اليّ يا اهل مكه و عندكم عطاء ؟ » اى اهل مكه آيا گرد من مىآييد در حالى كه عطاء نزد شما است ؟
روايات تفسيرى عطا از نظر كثرت به اندازه مجاهد و سعيد بن جبير نيست ( و
هامش
( 1 ) . فصلت ، 44 .
( 2 ) . ابو نعيم اصفهانى ، حلية الاولياء ، ج 4 ، ص 11 .
( 3 ) . نساء ، 28 .
( 4 ) . حلية الاولياء ، ج 4 ، ص 11 .
( 5 ) . ر . ك : محمد كشى ، ص 188 و شيخ عباس قمى ، سفينة البحار ، ج 2 ، ص 216 .
( 6 ) . محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 36 ، ص 287 .
( 7 ) . حلية الاولياء ، ص 188 ، 311 .
( 8 ) . همان .