آيات قرآن تفسير نشده . حاجى خليفه در كشف الظنون كتابى به نام تفسير مجاهد را نام مىبرد كه سندهايى دارد ؛ از جملهء آنها طريق ابن ابى نجيح و ابن جريح است . « 1 »
3 . طاووس بن كيسان ( متوفاى 106 ق )
ابو عبد الرحمن طاووس بن كيسان همدانى ، از ايرانيان و يكى از مفسران معروف تابعان است . « 2 » او شاگرد ابن عباس بوده و با پنجاه صحابى مجالست داشته است ؛ ولى با ابن عباس بيش از ديگران رفت و آمد مىكرد . « 3 » صاحب وفيات الاعيان وفات او را سال 106 ق مىداند . « 4 » رواياتى در فضايل و تقواى او بيان شده ؛ از جمله اينكه او از عبّاد يمن ، مستجاب الدعوه و كسى است كه چهل بار حج به جا آورده . « 5 »
ابن شهر آشوب ، « 6 » شيخ طوسى و صاحب روضات الجنات او را از اصحاب امام سجاد عليه السلام معرفى كردهاند « 7 » و ابن قتيبه به شيعه بودن او تصريح نموده ؛ « 8 » اما برخى ديگر وى را از متصوفه و از مفسران اهل سنت مىدانند . « 9 »
او در برابر حاكمان وقت موضع گيريهاى بسيار ارزندهاى داشته كه نشان مىدهد شخصى مبارز و شجاع بوده است .
ابن خلكان مىنويسد : هنگامى كه هشام بن عبد الملك براى اداى [ اعمال ] حج به مكه آمد و وارد حرم شد ، گفت مردى از صحابه را نزد من آوريد . گفتند : همه آنها مردهاند . گفت : از تابعان كسى را بياوريد . « طاووس يمانى » را آوردند . همين كه بر او
هامش
( 1 ) . كشف الظنون ، ج 1 ، ص 458 .
( 2 ) . التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 343 .
( 3 ) . التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 112 .
( 4 ) . شمس الدين احمد بن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 509 .
( 5 ) . ر . ك : ابن حجر ، تهذيب التهذيب ، ج 5 ، ص 8 - 10 .
( 6 ) . مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 177 .
( 7 ) . شيخ عباس قمى ، سفينة البحار ، ج 2 ، ص 94 .
( 8 ) . ابن قتيبه ، المعارف ، ص 306 .
( 9 ) . سفينة البحار ، ج 2 ، ص 94 .