و مدافع عقايد آنان معرفى مىكند . « 1 »
مؤلف كتاب تاريخ الاسلام كه سنّى مذهب است ، مىنويسد : سيد مرتضى از مشهورترين مفسران عصر عباسى دوم مىباشد كه به علم الهدى ( متوفاى 436 ق ) شهرت دارد و كتاب امالى را در تفسير دارد كه از تفاسير معتزله است و از تفاسير معتزلى مانند ابو على جبّايى و غيره اقتباس كرده است ؛ « 2 » اما - چنانچه پيش از اين گفته شد - اتهام اعتزال به علماى شيعه افزون بر آنكه يك اتهام سياسى است ، از شناختن دقيق شيعه و تفاوت آن با معتزله حكايت مىكند .
در هر صورت در اين كتاب كه به صورت مجالس نوشته شده ، 79 مجلس به چشم مىخورد و آيات پراكندهاى را مورد بحث قرار مىدهد . مؤلف در اين كتاب ديدگاههاى مختلف كلامى و اعتقادى مطرح مىكند و به شبهات موجود پاسخ مىدهد . آخرين آيه مورد بحث
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ
« 3 » است .
اين گفتارها مباحث ادبى ، كلامى ، اشعار ، احاديث و تفسير را در بردارد كه در نجف به چاپ رسيده . همچنين در سال 1403 ق منشورات مكتبة آية اللّه مرعشى آن را در قم چاپ كرده است .
4 . تفسير تبيان
هامش
( 1 ) . همان ، ص 410 - 436 . ذهبى به طور مفصل در 26 صفحه امالى سيد مرتضى را مورد تمجيد قرارداده و در آخرين بحث شيعه بودن وى را منتفى و وى را معتزلى مىداند .
( 2 ) . حسن ابراهيم حسن ، تاريخ الاسلام ، ج 4 ، ص 419
( 3 ) . تكوير ، 9