7 . فلسفه تكرار در الفاظ ، جملهها و قصههاى قرآن كريم ؛
8 . نزول قرآن بر هفت حرف باطل است : چرا كه قرآن بر يك حرف و بر يك پيامبر نازل شده ؛ اما اجماع است كه قرآن براساس قرائتهاى متداول قرّاء جايز است ؛
9 . قرآن قابل فهم است : زيرا معانى قرآن بر چهار قسم است : قسمى كه علمش مختص به خداست ؛ بخشى كه ظاهر عرفى دارد و همه مىتوانند آن را بفهمند ؛ قسمى ديگر مجمل است و با بيان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ائمه عليهم السلام روشن مىشود و بخش چهارم الفاظ مشترك هستند . قابل فهم بودن قرآن بدان دليل است كه به لسان قوم و عربى مبين نازل شده و بيان للناس است . قرآن خود به تدبير دعوت مىكند و ائمه عليهم السلام نيز دستور دادهاند اخبار را بر قرآن عرضه كنيد . اگر قرآن قابل فهم نبود ، عرضه كردن اخبار بر آن معنا نداشت ؛ اما اين دليل نمىشود كه ما از اخبار بىنياز باشيم ؛ بلكه تمسك به روايات در قسمتى از قرآن لازم است ؛
10 . ظاهر و باطن : قرآن داراى لايههاى مختلفى است ؛ هم ظاهر و هم باطن دارد ؛
11 . ناسخ و منسوخ ؛
12 . محكم و متشابه . « 1 »
روش تفسيرى شيخ در تبيان - چنان كه پيش از اين گفته شد - روشى اجتهادى و جامع است و از قرآن ، روايات ، لغت ، ادبيات عرب و حتى اقوال صحابه و تابعان دليل و شاهد نقل مىكند . افزون بر آن ، استدلالها ، تحليلها و ادله عقلى فراوانى به كار مىبرد و به نقد و بررسى ديدگاهها نيز مىپردازد . البته از آنجا كه شيخ طوسى هم عصر و شاگرد متكلمانى بزرگ مانند شيخ مفيد و سيد مرتضى بوده ، رويكرد كلامى دارد و ديدگاههاى كلامى شيعه به خوبى در آن اشراب شده است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : شيخ طوسى ، تبيان ، ج 1 ، ص 3 - 20 .