آشكار است ، به جا مىآورند و زكاتى كه پنهانى است ، منع مىكنند ؛ 2 . واژه شناسى : در معانى « عربا » در ذيل آيه شريفه
عُرُباً أَتْراباً
« 1 » از ايشان نقل شده : « العربه هى الحسنة الكلام » ؛ « 2 » « عربة » به زنى گويند كه خوش سخن باشد ؛
3 . بهره ورى از تاريخ : از ايشان در ذيل آيه شريفه :
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ . . .
« 3 » آمده است : افرادى كه سقف بر آنها فرود آمده ، نمرود بن كنعان است ؛ « 4 »
4 . استفاده از اسباب نزول : در تفسير آيه شريفه
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً . . .
« 5 » از ايشان نقل شده است : افرادى كه توبه كرده بودند ، به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفتند : از اموال ما هر چه مىخواهى بردار . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : تا از جانب خداوند متعال به من اذن داده نشود ، اين كار را نمىكنم . پس خداوند آيهء
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً . . .
را نازل فرمود و پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله بعضى از اموال آنان را برگرفت و باقى را براى خودشان گذاشت . « 6 »
مدرسه تفسيرى عراق
برخى مدرسه تفسيرى عراق را تركيبى از مدرسه كوفه و بصره معرفى كردهاند « 7 » و بعضى نيز تنها با عنوان مدرسه تفسير عراق به معرفى عدهاى از تابعان مفسّر پرداختهاند . « 8 » در هر صورت به اختصار دربارهء اين مدرسه توضيح داده مىشود ،
هامش
( 1 ) . واقعه ، 37 .
( 2 ) . درّ المنثور ، ج 6 ، ص 159 .
( 3 ) . نحل ، 26 .
( 4 ) . شيخ طوسى ، تبيان ، ج 6 ، ص 374 .
( 5 ) . توبه ، 103 .
( 6 ) . تبيان ، ج 5 ، ص 292 .
( 7 ) . سيد محمد باقر حجتى ، سه مقاله در تاريخ تفسير ، ص 54 .
( 8 ) . التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 128 . آيت اللّه معرفت نيز ، مدرسه كوفه ، بصره و شام را هر يك جداگانه معرفى كردهاند ؛ اما بسيارى از تابعان را يك جا معرفى مىنمايد . ر . ك : التفسير و المفسرون في ثوبة القشيب ، ج 1 ، ص 19 - 317 .