مالك و ابو سعيد خدرى و ابو الطفيل ، و از تابعان سعيد بن مسيب و عكرمه نام برده شده است ؛ اما ابن مسعود حتى از كسانى به شمار نيامده كه قتاده از وى نقل كرده باشد . « 1 »
نمونههاى تفسيرى
1 . بيان مصداق : در تفسير « كلمه » در آيه شريفه
. . . إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ . . .
« 2 » از قتاده نقل شده كه منظور از كلمه خدا ، قول خداوند متعال به « كن » مىباشد . « 3 »
2 . توضيح اصطلاح قرآنى : در تفسير
مُهَيْمِناً عَلَيْهِ
« 4 » كه قرآن كريم را بر ساير كتب آسمانى « مهيمن » برشمرده ، از قتاده و برخى ديگر از مفسران نقل شده است كه معناى مهيمن ، امين و گواه است ( امينا عليه و شاهدا بانّه الحق ) . « 5 »
3 . بيان قيد آيات و توضيح احكام : آيه شريفه
. . . فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ . . .
« 6 » دربارهء كفارهء يمين است كه كفارهء اصلى آن ، اطعام يا پوشاندن ده مسكين يا آزاد كردن يك برده است ؛ اما اگر كسى بر اين كفارهها توانايى نداشت ، خداوند مىفرمايد : سه روز روزه بگيرد . از بسيارى از مفسران و فقها ، از جمله قتاده نقل شده : « يجب التتابع في صوم هذه الايام الثلاثة » . « 7 »
4 . بيان شأن نزول : قتاده در ذيل آيه شريفه
اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ
« 8 » از انس نقل مىكند كه اهل مكه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله معجزه و نشانهاى [ بر قدرت خداوند متعال ] خواستند . دوبار در مكه ماه به دو نيم شد و آيه شريفه
اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ
از طرف خداوند متعال نازل گرديد . « 9 »
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 8 ، ص 315 ، 316 .
( 2 ) . نساء ، 171 .
( 3 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، ج 3 ، ص 222 .
( 4 ) . مائده ، 47 .
( 5 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 313 .
( 6 ) . مائده ، 89 .
( 7 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 368 .
( 8 ) . قمر ، 1 .
( 9 ) . ابن كثير ، تفسير القرآن العظيم ، ج 4 ، ص 266 .