اكنون در ادامهء اين گفتار ، در بخشى كوتاه به چگونگى اعتبار روايات تفسيرى نزد اهل تسنّن و از زبان شمارى از محقّقان و عالمان آنان مىپردازيم .
- چگونگى ارزش و اعتبار روايات تفسيرى از ديدگاه اهل تسنّن :
بطور كلّى ، مىتوان گفت كه گفتار دانشمندان و تفسير پژوهان اهل تسنّن ، با ناديده گرفتن روش عملى آنان ، دربارهء روايات تفسيرى و چگونگى اعتبار آن ، داراى ظاهرى ضابطهمند و منطقى است ، زيرا آنان در اين مرحله ، سخن از پالايش و تنقيح اين روايات بميان آورده و پذيرش روايات معتبر و قابل اعتماد و ردّ و انكار روايات ضعيف و ساختگى را عنوان كردهاند ، به چند نمونه از اين سخنان بنگريد .
بدر الدين زركشى ، پس از آنكه از روايات تفسيرى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم به عنوان يكى از مهمترين منابع تفسيرى ياد مىكند در چگونگى برخورد با روايات ضعيف مىنويسد : « . . .
لكن يجب الحذر من الضعيف و الموضوع . . . » « 1 » « از روايات تفسيرى ضعيف و ساختگى بايد پرهيز كرد » .
زرقانى نيز ، پس از آنكه ، سخنان تفسيرى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم را كه داراى اسنادى صحيح باشد ، پذيرفته شده دانسته ، دربارهء دليل آن مىنويسد :
« لأن خير الهدى هدى سيّدنا محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و وظيفته البيان و الشّرح مع انّا نقطع بعصمته و توفيقه » . « 2 »
« زيرا ، هدايت و راهنمايى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم بهترين است و شرح و بيان قرآن از جملهء وظايف رسالت اوست و ما يقين به عصمت و توفيق وى داريم » .
ملاحظه مىكنيد كه اين دو محقق ، به عنوان دو نمونه از عالمان اهل تسنّن ، اعتماد به روايات تفسيرى نبوى صلّى اللّه عليه و إله و سلّم را ، در فرضى كه داراى ضعف و سستى باشد ناروا مىدانند .
دربارهء چگونگى ارزش تفسير صحابه نيز ، سخن چند تن از آنان به شرح ذيل است :
هامش
( 1 ) . بدرالدين محمد بن عبد اللّه زركشى ، البرهان فى علوم القرآن ، تحقيق ، محمد ابو الفضل ابراهيم ، منشورات الشريف الرضى ، ج 2 ، ص 156 .
( 2 ) . عبد العظيم زرقانى ، مناهل العرفان ، پيشين ، ج 2 ، ص 16 .