در اين نكته با يكديگر اشتراك سخن دارند كه در تعبّد به پذيرش روايت غير قطعى ، فرقى ميان فقه و غير فقه وجود ندارد . تفاوت ديدگاه آن دو در اين جهت است كه ، شيخ طوسى رحمه اللّه بر اين باور بود كه چنين تعبّدى ، به رغم امكان آن ، صورت نگرفته است ولى مرحوم خويى ، خلاف آن را باور داشتند چه اين كه با سيرهء عقلاء و عدم نهى شارع ، كه نشانگر تأييد اوست ، تعبّد به پذيرش خبر گمانآور را امرى ثابت دانست .
نكتهء ديگر اين كه ، در باور شيخ طوسى رحمه اللّه خبر غير قطعى تنها مىتواند به عنوان مراد احتمالى آيه مورد نظر قرار گيرد ، حال آن كه در ديدگاه آية اللّه خويى رحمه اللّه چنين نكتهاى ديده نشد .
2 - 2 - 3 - چگونگى اعتبار روايات تفسيرى از منظر آية اللّه فاضل لنكرانى ( حفظه اللّه )
ديدگاه اين عالم معاصر شيعه ، مشابه ديدگاه ياد شده از آية اللّه خويى رحمه اللّه است ، گرچه شيوهء استدلالشان در موارد اندكى متفاوت است . « 1 »
ايشان نيز پس از يادكرد اين نكته كه چنانچه قول معصوم عليه السّلام با خبر متواتر يا خبر واحد همراه با قرينههاى قطعى ثابت شود ، التزام به آن در كشف مراد خداوند از آيات ضرورى است . آنگاه به تقرير سخن قائلان به عدم امكان اعتبار روايت گمانآور در تفسير مىپردازد .
نكتهء جديدى كه دربارهء اين ديدگاه بيان مىكند آن است كه خبر واحدى كه در تفسير آيهاى آمده ، اگر آن آيه مربوط به احكام فقهى و از مقولهء « آيات الاحكام » باشد . خبر واحد معتبر است و بدان اعتماد مىشود ولى چنانچه آيهء مورد نظر ، ارتباطى با احكام عملى نداشته باشد ، خبر واحد معتبر نمىباشد و نمىتوان بدان اعتماد كرد .
لازمهء پذيرش اين سخن و ديدگاه آن است كه در تفسير برخى آيات بتوان به خبر گمان آور و غير قطعى اعتماد كرد و در تفسير برخى ديگر ، چنين امرى ممنوع باشد و پذيرش اين
هامش
( 1 ) . فاضل لنكرانى ، مدخل التّفسير ، چاپ سوّم ، قم ، مركز انتشارات وابسته به دفتر تبليغات اسلامى ، 1418 ق ، از ص 173 تا 176 .