ابوزهره از ديگر عالمان معاصر اهل تسنن ، ديدگاه وجوب عمل به خبر واحد ، در فرض عدم وجود معارض با آن را به عالمان مكتب خويش نسبت داده و مىنويسد : « قالوا ، انّه يجب العمل به ان لم يعارضه معارض » « 1 »
بدينسان ، روشن مىشود كه اعتبار خبر واحد ، مورد قبول اهل تسنن نيز مىباشد .
ليكن ، در اينباره كه آيا ايشان نيز مانند شيعه ، اعتبار آن را با شروطى همراه مىدانند يا خير ؟ پرسش ديگرى است كه نياز به پاسخ دارد .
در اين باره ، علّامه طباطبايى رحمه اللّه مىنويسد : « در ميان اهل سنّت ، نوعا به خبر واحد ، كه در اصطلاح « صحيح » ناميده مىشود مطلقا عمل مىكنند » « 2 » . اين سخن نشانگر آن است كه آنان در صورتى به خبر واحد عمل مىكنند كه از شرط صحّت برخوردار باشد از اينرو ، در گفتارها و نوشتارهاى آنان نيز اطلاقى ديده نمىشود ، چه اين كه با مراجعه به منابع اهل سنّت در اينباره ، اين امر آشكار مىگردد كه آنان نيز ، حداقل در مقام گفتار ، شروط و ضوابطى را براى اعتبار خبر واحد در نظر دارند ؛ به دو نمونه از آن بنگريد :
1 - غزالى ، در ادامهء سخن پيشينش مىنويسد : « اذا ثبت وجوب العمل بخبر الواحد فاعلم أنّ كل خبر فليس بمقبول . . . و المقبول رواية كلّ مكلف عدل مسلم ضابط ، منفردا كان بروايته او معه غيره » « 3 »
« پس از آشكار شدن وجوب عمل به خبر واحد ، بايد دانست كه ، خبرى پذيرفته مىشود كه راوى آن داراى شرايط ذيل باشد :
الف - بالغ باشد . ب - عادل باشد . ج - در ضبط و ثبت روايت استوار باشد . تفاوتى در اين جهت نيست كه راوى يك نفر باشد يا بيشتر . » چنانكه ملاحظه مىنماييد ، غزّالى سه شرط براى اعتبار خبر واحد تعيين كرد .
2 - ابوزهره نيز در اينباره چنين مىنويسد :
هامش
( 1 ) . الامام محمد ابوزهره ، اصول الفقه ، مصر دارالفكر العربى ، 1337 ق ، ص 109 .
( 2 ) . قرآن در اسلام ، پيشين ، ص 70 .
( 3 ) . المستصفى ، پيشين ، ص 70 .