عموم شيعه يكسان است . « 1 » در اين صورت ، با منتفى شدن مخالفت سيد مرتضى رحمه اللّه كه از سرشناسان قائلان به عدم حجيّت خبر واحد بشمار مىآيد ، بارى ديگر اجماع بر حجيّت خبر واحد تثبيت شده و مخالفى در اين ميان وجود نخواهد داشت . بنابراين مىتوان گفت ، اعتبار خبر واحد نزد شيعه ، بدون هيچ مخالفتى ، پذيرفته شده است .
2 - 1 - 2 - چارچوب حجيّت خبر واحد
در بحث كوتاه پيشين ، اصل حجيّت خبر واحد نزد شيعه ثابت شد ، ليكن اين امر محدود به شروط و ضوابطى است كه در صورت فراهم شدن آن شروط ، مىتوان به خبر واحد اعتماد نمود و چنانچه خبر واحدى فاقد شروط مورد نظر باشد ، قابل اعتماد نخواهد بود . مشروط بودن حجيّت خبر واحد به شروطى ويژه ، نيز مورد اتّفاق همهء دانشمندان اصولى شيعه است ، گرچه ممكن است در نوع آن اندك اختلافى ميان سخنان آنان ديده شود ، كه البته در مواردى مىتوان ميان گفتههاى آنان وجه مشتركى يافت .
مفسّر و اصولى نامدار شيعه ، شيخ طوسى رحمه اللّه پذيرش خبر واحد را تنها در صورت همراه بودن با شروط ذير جايز مىداند .
الف - امامى بودن راويان .
ب - معصوم بودن شخصى كه حديث از او صادر شده .
ج - استوار بودن راويان در نقل حديث ( متهم نبودن به فراموشى و ضعف حافظه ) .
د - قابل اعتماد بودن راوى در نقل حديث ( مورد جرح قرار نگرفته باشد ) .
عبارت ايشان دراينباره چنين است :
« فامّا ما اخترته من المذهب فهو أنّ خبر الواحد اذا كان واردا من طريق اصحابنا القائلين بالإمامة ، و كان ذلك مرويا عن النبى صلّى اللّه عليه و إله و سلّم او عن واحد من الأئمة عليهم السّلام و كان ممّن لا يطعن فى روايته و يكون سديدا من نقله . . . جاز العمل به » . « 2 »
هامش
( 1 ) . براى ملاحظه توجيهات شيخ رحمه اللّه رجوع كنيد به منبع پيشين ، ص 155 و 156 .
( 2 ) . محمد بن حسن ، شيخ طوسى رحمه اللّه العدة فى اصول الفقه ، تحقيق محمد رضا انصارى قمى ، چاپ نخست ، قم ، چاپخانه ستاره ، 1376 ش ، ص 126 .