داود و ديگران ، نقل كرده ، وى همچنين به اين نكته اشاره مىكند كه برخى ، حديث ياد شده را با بيست طريق روايت كردهاند . ابن كثير در « البداية و النهاية » « 1 » و سيوطى در « تاريخ الخلفاء » « 2 » نيز از جمله ناقلان حديث هستند . با مشاهده و جمعبندى رواياتى كه بدين مضمون آمده نكات ذيل از مجموع آن بدست مىآيد :
الف - خلفاء و جانشينان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم ، دوازده تن هستند . اين نكته از روايتى كه بدان اشاره شد پيداست .
ب - در بيشتر اين روايات آمده است كه آنان از قريش هستند چنان كه اين نكته نيز از روايت فوق پيداست .
ج - برخى از اين روايات جانشينان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم را از بنى هاشم ، كه آنان نيز از قريشند ، دانسته كه اين امر در يكى از رواياتى كه قندوزى حنفى نقل كرده ديده مىشود . « 3 »
د - در برخى ديگر از اين روايات ، از امير مؤمنان على عليه السّلام نقل شده كه فرموده :
« نخستين شخص از جانشينان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم من هستم و آخرين ايشان « القائم المهدى ( عج ) » مىباشد . » « 4 »
از آنجا كه اين روايات در منابع مختلف آمده و داراى سندهاى مطمئنى مىباشد عموما اصل آن از سوى حديث پژوهان مورد قبول واقع شده و نفى و انكارى دراينباره ديده نشده است .
1 - 3 - 2 - شمارش و تطبيق جانشينان دوازدهگانه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم
دراينباره اماميّه با استناد به نصوص روايى معتبر ، در شمارش و تطبيق نام و نشان جانشينان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و اهل بيت گرامى او ، يك سخن هستند ، چراكه ؛ در روايات رسيده از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و على عليه السّلام و نصوصى كه هر امامى نسبت به امام پس از خود دارد ، به يكايك
هامش
( 1 ) . الحافظ ابن كثير ، البداية و النهاية ، بيروت ، منشورات مكتبة المعارف ، سال 1410 ق ، ج 6 ، ص 38 .
( 2 ) . جلال الدين سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، حلب ، دار العلم العربى ، چاپخانه صبّاح ، 1413 ق ، ص 38 .
( 3 ) . سليمان ، قندوزى حنفى ، ينابيع المودّه ، پيشين ، ج 2 ، ص 503 ، اين حديث را جابر بن سمره از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم روايت كرده .
( 4 ) . همان ، ص 502 .