و در طول يكديگر بودن آنها .
با دقّتى افزونتر در آنچه تا اينجاى بحث از علّامه ياد كرديم و با ملاحظهء مثالى كه از ايشان دربارهء « بطون » ديديم ، اين نكته آشكار مىشود كه ، يكى ديگر از ويژگىهاى « بطن » در اين مرحله ، كلّى بودن مفاهيم و معانى باطنى است ، به اين معنى كه هر يك از مراتب كشف شده ، در نوع خود يك معناى كلّى است كه مىتواند مصاديق خارجى متعدّدى داشته باشد ، مثلا ؛ نخستين معناى باطنى را كه علّامه رحمه اللّه دربارهء آيهء :
وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً . . .
ارائه نمود اين بود كه « انسان نبايد از ديگران ، بدون اذن خداوند پرستش كند و نهى پرستش ، اختصاص به بتها ندارد » . و پيداست كه اين معنى ، مفهومى است كلّى و مىتواند افراد متعدّد خارجى داشته باشد .
غرض از يادآورى نكتهء فوق آن بود كه بگوئيم ، كشف معانى پىدرپى آيات ، مرحلهء نخست باطن ، يا بطون قرآن است و در پى آن ، مرحلهء ديگرى وجود دارد و آن مرحلهء تطبيق مفاهيم كلّى كشف شده ، بر افراد خارجى است ، كه علّامه رحمه اللّه از آن به « جرى و تطبيق » ياد كرده است و شمار قابل ملاحظهاى از روايات تفسيرى معصومان عليهم السّلام از اين قبيل مىباشد ، نمونههايى از آن را در پايان اين بخش خواهيم ديد و اكنون بررسى « جرى و تطبيق » را در ادامهء بحث پى مىگيريم .
مرحلهء دوّم : الف - جرى و تطبيق :
بررسى تفصيلى اين موضوع نيز ، امر ديگرى است كه براى نخستين بار توسّط علّامه رحمه اللّه صورت گرفت . و گرچه آن گونه كه خود مىگويد ، اين اصطلاح را از روايات برگرفته است ، ولى تبيين ويژگىها و حدود و چارچوب آن ، تا پيش از ايشان ، ديده نمىشود .
اين نكته نيز كه ، « جرى و تطبيق » از بطون قرآن به شمار مىآيد ، امرى است كه مىتوان آن را در برخى از نوشتههاى ايشان مشاهده كرد ، چنان كه در يك مورد مىنويسد :
« در بعضى از روايات ، بطن قرآن يعنى ، انطباق قرآن را به مواردى كه به واسطهء تحليل